Hoe China een wapenexporteur van formaat werd

Terwijl de Verenigde Staten en Rusland ‘s werelds grootste wapenleveranciers blijven, maakt China een grote opkomst in de markt. De VS draagt 31 procent bij aan het totale wereldwijde exportcijfer, Rusland 27 procent. De Aziatische reus neemt een derde plaats in, in een lijst die vorige week werd gepubliceerd door het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI).

Het aandeel van de Chinezen in de mondiale wapenexport groeide van 3 procent tussen 2005 en 2009, naar 5 procent tussen 2010 en 2014. De Chinese export van zwaar geschut groeide tussen die tijdvakken met maar liefst 143 procent. Het Amerikaanse Foreign Policy Magazine baart deze ontwikkeling zorgen. In een artikel getiteld ‘China’s Weapons of Mass Consumptionwaarschuwde het blad voor de mogelijkheid dat geavanceerde wapensystemen van Chinese makelij in de komende tien jaar de internationale markt zullen overspoelen. Volgens FP zal dit leiden tot instabiliteit en wordt het moeilijker voor westerse landen als de VS om in te grijpen in internationale conflicten.

Eigen productie
Uit de cijfers van het SIPRI blijkt ook dat – in absolute aantallen gemeten – de meeste geëxporteerde wapens hun weg naar India, Saoedi-Arabië, China, de Verenigde Arabische Emiraten en Pakistan vinden. De afgelopen tien jaar zijn vooral landen in Afrika, Azië en het Midden-Oosten meer wapens gaan invoeren. Voor China – een land dat zich bewust lijkt van de afhankelijkheid van buitenlandse wapenproducenten – is dit een reden om meer zelf te gaan produceren om in de eigen behoeften te kunnen voorzien.

FP stelt dat Chinese wapensystemen niet beter zijn dan de Russische of Amerikaanse, maar vaak genoeg zijn ze tegen een lagere prijs te verkregen dan die van de concurrerende exporteurs. Auteur Joseph E. Lin voorspelt dat Chinese geavanceerde wapensystemen in de komende jaren in kwaliteit zullen verbeteren, terwijl de prijzen blijven dalen, zoals gebeurde met consumentenelektronica.

Drones en raketafweersystemen
China verschuift daarbij de productie van kleinere wapens naar meer geavanceerde wapensystemen. Voorbeelden daarvan zijn de Chinese verkoop van drones aan Afrika en het Midden-Oosten in 2011, de levering van drie fregatten aan Algerije in 2012 en lucht- en raketafweersysteem aan Turkije in 2013, dat daarmee een aanbod van de Verenigde Staten, de EU en van Rusland overtroefde.

Lin benadrukt in FP dat de opkomst van China als wereldwijde wapenexporteur onderdeel is van een zorgwekkende trend: “Ontwikkelingslanden die zich vroeger alleen tweedehandswapens uit het tijdperk van de Koude Oorlog konden veroorloven zullen binnenkort beschikken over alles: van moderne gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen tot precisiemunitie.”

De cijfers van SIPRI wijzen uit dat het aandeel van Europa in de wereldwijde wapenhandel sterk is gedaald. Dat is mede te wijten aan de daling van de twee grootste Europese producenten Duitsland en Frankrijk.