Litouwen doet haatzaaiende Russische televisiezender in de ban

Litouwen heeft met ingang van 13 april alle uitzendingen van de Russische televisiezender RTR Planeta geblokkeerd. Reden hiertoe is de haatzaaiende oorlogsretoriek die de zender verspreid. Volgens de Litouwse mediacommissie zou RTR Planeta Oekraïne en haar burgers als vijanden van Rusland afschilderen en de Oekraïnse territoriale integriteit in twijfel trekken. Het verbod op de Russische zender geldt vooralsnog voor drie maanden.

De Litouwse media-autoriteit refereerde ter onderbouwing van de besluitvorming aan een recente show op Planeta, waarbij het Russische nationalistische parlementslid Vladimir Zjirinovski – tevens vice-voorzitter van de Doema – opriep ‘af te rekenen met Oekraïne’. Hij zette zijn betoog kracht bij met uitspraken als:“Kunnen onze commandanten de buitenlandse uniformen niet aan gort snijden met hun Russische sabels?” en “De manier om de Oekraïners aan tafel te krijgen en een verdrag te onderteken is door hun een pistool aan het hoofd zetten”.

Russische propaganda
Deze uitspraken waren reden genoeg om Planeta een verbod op te leggen. Volgens het militair strategie- en communicatiebureau, het orgaan dat de media-autoriteiten aanstuurt, heeft de staat ‘de verantwoording te reageren op leugens en kernwaarden te garanderen’. Het noemt de door Planeta verspreide informatie ‘nihilistisch’ en ‘Russische propaganda’. Het communicatiebureau roept tevens op Westerse media te promoten, omdat “sommige Russische media profiteren van overheidssubsidies, terwijl de meeste westerse omroepen moeten concurreren op de open markt”.

RTR Planeta is een kabel- en satelliet-tv-kanaal dat onderdeel is van de Russisch staatsfirma VGTRK. De uitzendingen van de in Zweden geregistreerde zender die in de Baltische staten worden uitgezonden, worden geproduceerd in Rusland en zijn Russisch gesproken. De kabeluitzending zullen nu voor een periode van drie maanden niet te ontvangen zijn in Rusland. Voor wat betreft de satelietuitzending ligt de situatie anders, omdat de Litouwse autoriteiten niet hun wil kunnen opleggen aan aanbieders die buiten de landsgrenzen actief zijn.

Invloed uitbreiden
Het verbod op RTR Planeta – een primeur in de EU – volgt op eerdere waarschuwingen en kortere verboden van afgelopen maart, toen ook al commotie ontstond rondom uitzendingen van Ren TV, een andere Russische televisiemaatschappij. In een uitzending van Ren TV zouden volgens Litouwse autoriteiten leugens verspreid zijn over de gebeurtenissen in 1991, toen het Russische leger zonder succes probeerde de Litouwse pro-onafhankelijkheidsregering af te zetten.

In de Baltische landen heerst, mede door de crisis in Oekraïne, grote vrees dat Rusland probeert zijn invloed uit te breiden met uitzendingen die gericht zijn op Russisch sprekende minderheden. Moskou heeft op zijn beurt het verbod bekritiseerd en beschuldigt de Baltische landen van het schenden van het recht op vrije toegang tot televisie.