Hoe Bulgarije strijdt tegen radicale moslims

De coördinator terrorismebestrijding van de EU, Gilles de Kerchove, waarschuwde in februari voor jihadisten die door Oost-Europese landen trekken om naar of van Syrië en Irak te reizen. Omdat passagierscontroles op vliegvelden zijn aangescherpt – een gevolg van de aanslagen in Parijs en Kopenhagen, eerder dit jaar – kiezen jihadisten voor een reis over het land. En Bulgarije – buurland van het aan Syrië grenzende Turkije – is verworden tot een belangrijke doorgangsroute voor Europese jihadisten. Ook Nederlandse jihadisten maken gebruik van deze route, schreef Vrij Nederland recent nog. Volgens De Kerchove zouden deze reizende islamisten de lokale moslimbevolking in Bulgarije beïnvloeden, en ze mogelijk radicaliseren. Twee weken geleden nog werd in Bulgarije een groot jihadistennetwerk opgedoekt.

In Bulgarije wonen voornamelijk orthodoxe christenen. 1,5 miljoen inwoners zijn etnisch Turkse moslims, circa 400 duizend zijn Roma (waarvan een deel islamitisch) en een kleine minderheid bestaat uit Bulgaars sprekende moslims, de zogenaamde Pomaken. Volgens de Bulgaarse veiligheidsdiensten zijn de meeste lokale moslims gematigde soennieten en waarschijnlijk niet geradicaliseerd.

T-shirt en vlaggen IS
In de afgelopen decennia is een opvallende tendens zichtbaar: de Bulgaarse moslimbevolking herontdekt in toenemende mate haar religieuze identiteit. Ten tijde van het communistische regime in Bulgarije was atheïsme de norm en werden islamitische minderheden aangespoord hun naam te veranderen in een Slavische variant. Volgens Svetla Dionisieva van het Bulgarian Cultural Institute London maken meer moslims in Bulgarije gebruik van de religieuze vrijheid in het land dan in de tijd van het communistische bewind. Zo zouden nieuwe moskeeën en religieuze scholen uit de grond schieten als paddestoelen, en een aantal daarvan zou gefinancierd worden door Saoedi-Arabië. De continue stroom van jihadisten zorgt ervoor dat het gedachtegoed van de langstrekkende mohammedanen aan de lokale moslims in Bulgarije wordt overgedragen.

Steeds vaker stuit de Bulgaarse politie op (met name jonge) moslims, die zich tooien met T-shirts en vlaggen van Islamitische Staat. Uit nader onderzoek zou blijken dat zij ook geloofsgenoten op Facebook oproepen zich aan te sluiten bij IS. Onder hen bevindt zich een lokale moslimleider uit de zuidelijke provincie Pazardzhik: Ahmed Musa Ahmed. In 2005 kreeg Ahmed een voorwaardelijke straf van drie jaar vanwege zijn deelname aan een verboden organisatie die zich tegen secularisme uitsprak en opriep tot het stichten van een kalifaat. Vorig jaar veroordeelde de rechtbank van Pazardzhik hem tot een gevangenisstraf van een jaar vanwege het prediken van radicale islamitische standpunten.

Prikkeldraad
Voor de Bulgaarse autoriteiten leek dit voldoende om in te willen grijpen. Bulgarije wil tot de visumvrije Schengenzone toetreden. Dionisieva van het Bulgarian Cultural Institute London stelt: “Dan helpt het niet als radicale jihadisten te pas en te onpas over je grenzen komen.” Bovendien staat de aanslag van 2012 op een bus met Israëlische toeristen in Burgas nog vers in het collectieve geheugen gegrift.

Ondertussen versterkt Bulgarije zijn 260 kilometer lange grens met Turkije door de aanleg van een hekwerk van prikkeldraad. In een meer gerichte actie tegen radicale moslims en haatzaaiende propaganda hebben Bulgaarse ordediensten twee weken geleden acht mannen gearresteerd in de buurt van Plovdiv, de op een na grootste stad van het land, die op zo’n 130 kilometer ten zuidoosten van Sofia ligt. De acht worden ervan beschuldigd deel uit te maken van een netwerk dat ‘anti-democratische ideologieën en oorlogspropaganda verspreidt’. De arrestaties vonden plaats in de arme Roma-buurten van Plovdiv en in de nabijgelegen steden Asenovgrad en Pazardzhik. Ze volgen op de arrestaties van 27 mannen, eind vorig jaar. Tot hen behoorde ook Ahmed Musa Ahmed.