Rutte II heeft crisis volledig aan zichzelf te wijten. Dus los het op

De bed-bad-brooddiscussie heeft de verhoudingen binnen het kabinet wederom op scherp gezet. Het is niet toevallig dat dit onderwerp de splijtzwam van Rutte II dreigt te worden. Al eerder had de coalitie het zwaar. Er was het kinderpardon, en de strafbaarheidstelling van illegaliteit. Ook daar ging het om uitgeprocedeerde asielzoekers die in de gevangenis van hun bed, bad en brood konden genieten.

De PvdA wist dit heikele punt – het niet strafbaar stellen van illegaliteit – binnen te halen, terwijl in het regeerakkoord stond dat illegaliteit wel degelijk strafbaar zou worden gesteld. Tijdens de coalitieonderhandelingen was dit blijkbaar geen breekpunt voor de sociaaldemocraten, later toch wel. Niet zo handig, maar soit, de PvdA’ers wisten de strafbaarstelling tegen te houden, in ruil voor een denivellerende aderlating richting de VVD. Knap gedaan, PvdA. En het is natuurlijk chic van de liberalen om de PvdA hierin tegemoet te komen.

Maar na de strafbaarstelling hadden de partijen ook een definitief einde aan de asielzoekersdiscussie moeten maken. Met andere woorden: óf bbb-achtige discussies worden (ook) in het vervolg in het voordeel van de PvdA beslecht – in ruil voor het een of ander – óf de partijen spreken af dat er op het gebied van asielbeleid geen beleidswijzigingen meer zullen komen.

Dat gebeurde niet en het kabinet heeft deze crisis dus volledig aan zichzelf te wijten en had hem bovendien kunnen zien aankomen. Door de beslissing erover uit te stellen en door anderen deze beslissing te laten nemen – het politieke gebruik om advies van een of andere commissie te vragen, en daar je standpunt van te laten afhangen – is als een boemerang teruggekomen. Momenteel zitten de kopstukken van VVD en PvdA weer bij elkaar om een oplossing te zoeken. Naar verluidt zag de VVD de kwestie als één waar het kabinet door zou kunnen vallen, al was men bij aankomst bij het Torentje positief gestemd. Mochten ze eruit komen, laat er dan ook definitief een standpunt zijn in asielzoekerskwesties, zodat we niet voor 2017 opnieuw kabinetsonenigheid krijgen. De lijdende voorwerpen zijn te kwetsbaar om politieke spelletjes mee te spelen.

Edwin van Sas becommentarieert voor HP/De Tijd politieke en economische kwesties.