Hoe de mobiele telefoon het Afrikaanse continent rap veroverde

De communicatie in Afrika is enorm veranderd sinds de komst van de mobiele telefoon. In een korte tijd is het apparaatje over het continent verspreid geraakt. In 2000 had 1 op de 50 Afrikanen toegang tot een mobiele telefoon, in 2008 was dat al 1 op de 3. Het aantal toestellen is over de afgelopen 15 jaar exponentieel gestegen, zegt het Pew-onderzoekscentrum in een nieuw rapport. Gemiddeld heeft nu al tweederde van de inwoners in het Afrika ten zuiden van de Sahara een gsm. In Zuid-Afrika en Nigeria liefst meer dan 90 procent.

In landen als Ghana is de groei spectaculair te noemen. In 2002 had slechts 8 procent een mobiele telefoon, vandaag is dat 83 procent, meer dan tien keer zoveel. Afrikanen gebruiken een gsm daarbij vooral om tekstberichten te versturen. Gebruik van internet is minder gangbaar, ook al verandert dat ook. Vooral jongeren zijn volgens Pew steeds meer geinteresseerd in de mogelijkheden van de smartphones. Ook de belangstelling voor mobiel bankieren lijkt gestaag te groeien, maar wordt nog gehinderd door de beperkte aanwezigheid van smartphones. Beheersing van de Engelse taal lijkt bovendien van invloed te zijn op de mate waarin de mobiele markt de lokale markt weet te veroveren. Wie Engels spreekt is namelijk eerder geneigd een mobiele telefoon te kopen, blijkt uit het onderzoek.

GrafiekDe mobiele markt op het Afrikaanse continent is zo sterk aan het stijgen, dat zelfs in enkele markten het verzadigingspunt nadert. Volgens marktonderzoekers van Frost & Sullivan noteert bijvoorbeeld de Noord-Afrikaanse markt al een mobiele penetratie van 93,4 procent. In landen als Zuid-Afrika, Namibië, Ghana, Mali en Gabon wordt al een penetratie van meer dan 100 procent genoteerd.  Ter vergelijking: in Zuid-Afrika had 89 procent van de volwassenen in 2014 een mobiele telefoon; hetzelfde percentage als in de VS. De onderzoekers geven overigens wel aan dat het verzadigingspunt in Afrika vaak eerder wordt bereikt door lage bewonersaantallen. Belangrijkste katalysator voor het bereiken van het verzadigingspunt is dat in Afrika het gebruik van dubbele simkaarten normaal is. Daardoor worden er veel simkaarten uitgegeven, maar is het echte aantal mobiele abonnees lager.

Volgens de marktonderzoekers is mobiele communicatie op het Afrikaanse continent nu populairder dan vaste (breedband)verbindingen en hebben mobiele abonnementen een marktaandeel van 96,4 procent op de Afrikaanse markt. Vaste verbindingen blijven steken op minder dan 4 procent. Dat zou komen doordat de vaste lijnen in staatshanden zijn en die laat het afweten voor wat betreft de noodzakelijke investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur. Frost & Sullivan: “Mobiele aanbieders zijn vaak buitenlandse telecombedrijven die meer te besteden hebben. Ze kunnen omgaan met concurrentie en weten daarmee de prijzen laag te houden.”