Waarom Oekraïense schuldeisers voor hun miljarden vrezen

Schuldeisers van Oekraïne moeten vrezen voor miljarden aan leningen aan de voormalige Sovjet-republiek. De door de EU en de Verenigde Staten gesteunde president Petro Poroshenko tekende vorige week donderdag een wet die het voor het land mogelijk maakt om de terugbetaling van de buitenlandse schuld op te schorten.

Reden voor de wet is dat de Oekraïense overheid wekenlang vergeefse onderhandeling met internationale geldverstrekkers heeft gevoerd over een herschikking van schulden. Ook pleitte ze voor een gedeeltelijke kwijtschelding van de schuld. Oekraïne rechtvaardigd de nieuwe wet onder het mom van de ‘bescherming van nationale belangen’ en door te wijzen op de eis van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), die het land heeft opgeroepen de schuldenlast te verminderen.

Volgens Natalia Jaresko, minister van Financiën, moet de nieuwe wet de onderhandelingen doen herleven. Financiële experts waarschuwen ondertussen dat een moratorium een stap richting staatsfaillissement is. Schuldeisers – Rusland voorop – vrezen om hun miljarden. Het Russische staatsbedrijf Gazprom is meteen tot actie overgegaan en vordert 7,5 miljard euro van de Oekraïense energieleverancier Naftogaz. Oekraïne heeft zich namelijk verplicht jaarlijks 41,6 miljard kubieke meter Russisch gas aan te kopen, maar heeft de bestelde hoeveelheid niet afgenomen. Volgens Gazprom CEO Alexei Miller treedt daarom over 2014 de strafclausule in werking.

Commentatoren van het moratorium beweren dat de handelswijze van de Oekraïense regering buitenlandse beleggers af zal schrikken en geen kredietverstrekker nog geld zal uitlenen aan het land. Dit zal de Oekraïense economie des te harder treffen, daar de buitenlandse investeringen in 2014 al slechts een schamele 300 miljoen dollar bedroegen. Desalniettemin riep president Poroshenko, zelf een succesvolle ondernemer, geldverstrekkers op te investeren. Hij prees de Oekraïne als een lucratieve investeringslocatie, ondanks de risico’s van het oorlogsgebied Donbass.

De slechte economische en financiële situatie die Oekraïne kenmerken zijn – los van de wereldwijde crisis – ook onlosmakelijk verbonden met de instabiele situatie waarin het land verkeert sinds de afscheiding van de Krim en de spanningen in het oosten van het land. De Europese Unie strafte Rusland – de grootste Oekraïense schuldeiser – al met economische en politieke sancties vanwege de vermeende militaire inmenging van het land in wat de EU ziet als een interne aangelegenheid van Oekraïne. Rusland heeft op zijn beurt tegenmaatregelen getroffen die de EU, maar ook Oekraïene treffen.

De economische prestaties van Oekraïne zijn in het eerste kwart van 2015 gedaald met 17,6 procent. In het laatste kwartaal van 2014 was er eveneens een daling en wel van 14,8 procent. Voor 2015 wordt een economische krimp van 8,5 procent voor het land voorspeld. In 2011 was er voor het laatst sprake van enige groei.