Het geweten van De Nederlandsche Bank is in slaap gevallen

Arno Eijgenraam was tot 2012 was actuaris binnen De Nederlandsche Bank. Hij werkt nog steeds als zodanig, maar nu als zelfstandige. In een interview met Erik de Vlieger, te vinden op het YouTube-kanaal Café Weltschmerz, laat Eijgenraam zich ongewoon kritisch uit over zijn voormalige werkgever.

Een deel van zijn kritiek richt zich op de naar zijn mening sterk verouderde modellen die de bank gebruikt voor risico-beheersing. De modellen zouden nog uit 2002 dateren en ervan uitgaan dat de kans dat de rente de komende tien jaar stijgt of daalt even groot is.

Het is niet moeilijk om het met hem eens te zijn dat dit niet anders dan grote onzin kan zijn. We leven nu in een tijd waarin er soms al sprake is van een licht negatieve rente. Zeker als het gaat om de richtlijnen die pensioenfondsen hebben te volgen – pensioenfondsen hebben grote en groeiende verplichtingen, vooral ook op lange termijn – worden ze geacht in die sfeer te beleggen. Dat betekent de aankoop van zeer langlopende obligaties met een extreem lage rente. Als dan de rente gaat stijgen – die kans lijkt toch aanmerkelijk groter – dan zal dat ook zo zijn met de inflatie en zit zo’n pensioenfonds met beleggingen die onder het inflatieniveau renderen. Toekomstige pensioenuitkeringen komen daardoor in gevaar, omdat het fonds de instructies van DNB heeft opgevolgd, het had ook geen keuze.

Een ander aspect van de in een aantal opzichten wereldvreemde houding van DNB richt zich op de cultuur. Voor zo ongeveer alle aanstellingen van bestuurders en toezichthouders in de financiële wereld is toestemming van De Nederlandsche Bank nodig. Wie de vragenformulieren ziet bekruipt het gevoel dat je geen biertje gedronken mag hebben maar vooral ook een criterium als ‘van onbesproken gedrag’ is er een waar je alle kanten mee opkan. Maar wat is dat, onbesproken gedrag? Ik zou zeggen dat het gros van de huidige bestuurders van de De Nederlandsche bank nu moet opstappen, Klaas Knot voorop. Hij is niet van onbesproken gedrag, zie de discussie vorige week over zijn ballonnetje over de hypotheekverstrekking.

Eijgenraam heeft het over eerdere beschuldigingen van voormalig pensioenfondsbestuurder (Schilders Pensioenfonds) Jan van Walsem. Hij kreeg van DNB het dringende advies om op te stappen, vanwege ‘een verkeerde houding’. Van Walsem kreeg geen motivatie te horen. Formeel heeft de DNB geen beslissing genomen, maar de dreiging dat zo’n advies in de openbaarheid zal komen is voor velen al aanleiding op te stappen. Formeel heeft DNB dan niets gedaan, de instelling kan nergens op betrapt worden. Citaat:
“Wat er dan gebeurt is, is dat DNB een keurig kloppend dossier heeft, waar niets op aan te merken is, en toch is die meneer zijn baan kwijt zonder dat er één argument op tafel is gekomen. Wat ik denk dat daar fout aan is, is dat die man dat meteen accepteert. Er zijn geen argumenten maar daarmee krijgt DNB toch een succeservaring. En met die succeservaring gaan ze verder.
“Als je een succeservaring hebt dan geloof je dat je gelijk hebt, want je hebt toch succes gehad? Waarom ik zeg dat het geweten van DNB in slaap is gevallen is omdat de markt dat accepteert. Ik denk dat je het de markt moet verwijten dat die nooit eens een keer tegengas geeft.”

Gelukkig is er hoop. Ook Delta Lloyd had recent ervaringen met DNB maar pikt het niet. Er kwamen suggesties en aanwijzingen vanuit DNB die ertoe leidden dat de CFO moet opstappen en ook het vroegtijdige vertrek van ex-topman Niek Hoek wordt ermee in verband gebracht. De Raad van Commissarissen van Delta Lloyd stapte naar de rechter. Daar is de zaak nog maar de uitspraak kan grote maar noodzakelijke gevolgen hebben voor de cultuur binnen De Nederlandsche Bank. Overigens is ‘cultuur’ voor DNB tegenwoordig één van de criteria waarmee het anderen de maat neemt. Hoog tijd dat iemand DNB de maat neemt.