Hoe Europa zijn eigen graf heeft gegraven

De nachtelijke vergadering die gisteren uitmondde in een nieuw akkoord tussen Griekenland en Europa, heeft de kracht van het euro-project bevestigd. Je kunt er wel in- maar niet uitstappen. Maar wat het bovenal laat zien is dat Europa boven de soevereiniteit van een land staat.

De Griekse bevolking koos begin dit jaar, nadat hun ‘gematigde’ regeringen jarenlang keiharde bezuinigingen moesten doorvoeren op last van Europa, voor een radicaal andere koers. De manier waarop Europa en de trojka hen dwong te bezuinigen kon zo niet langer door, dat was de boodschap waarmee Syriza de verkiezingen won en waar de Griekse bevolking zich slechts een half jaar geleden achter schaarde.

Na moeizame onderhandelingen, waarbij de Griekse regering onder Tsipras en Varoufakis alles op alles hebben gezet om iets van hun verkiezingsbelofte na te komen, werd tóch een keihard bezuinigings- en hervormingspakket voorgelegd aan het volk. Dat antwoordde wederom met een duidelijk ‘oxi’. Nu moet Tsipras toch een vergelijkbaar pakket door het parlement loodsen. De Grieken moeten eigendommen (vliegvelden en andere staatsbedrijven) overhevelen naar een fonds dat geprivatiseerd moet worden, ze leveren letterlijk soevereiniteit.

Alle democratische keuzes van de Grieken zijn de afgelopen tijd genegeerd, teruggedraaid of verworpen. Regeringen zijn passanten in Europa, als voetbaltrainers bij clubs. Uiteindelijk is het de clubleiding die beslist.

Als het Griekse drama iets duidelijk heeft gemaakt, is het dat deze situatie niet kan voortduren. De onderhandelingsperiode heeft alle betrokkenen schade gebracht, maar bovenal is het grote democratische probleem van Europa blootgelegd: het is volkomen onduidelijk tot op welke hoogte je nog soeverein bent als staat.

Volgens GroenLinks-Europarlementarier Bas Eickhout zijn er nu twee opties: verder integreren zodat er écht sprake wordt van een democratisch bestuurd Europa, of de euro ontmantelen.

Wat het Europese volk wil laat zich raden. Na de soevereiniteitsschoffering jegens Griekenland lijkt een verdere integratie van Europa onmogelijk. De kracht die Brussel heeft getoond ten opzichte van Griekenland kan voor de eurofielen weleens averechts uitpakken. Europa heeft zijn eigen graf gegraven.