Binnenkort lopen er elf miljard mensen rond op aarde – en meer verontrustende cijfers

Rond het jaar 2100 leven er bijna 11 miljard mensen op deze planeet. Dat blijkt uit het VN-rapport ‘The latest state of world population’, dat laat zien hoe de wereldbevolking aan het veranderen is. Dat zijn vier keer zoveel mensen als in 1950 op deze aardkloot rondliepen, en anderhalf keer zoveel als op dit moment in leven zijn. Het zijn verontrustende cijfers.

Toch neemt de bevolking niet overal op aarde toe. In Oost-Europa neemt de bevolkingsgroei bijvoorbeeld af, als gevolg van dalende geboortecijfers en emigratiestromen van mensen die een betere economische toekomst zoeken. Zo verliet 10 procent van de Letse bevolking (zo’n 250.000 mensen) het land nadat het in 2004 tot de EU was toegetreden. Vertaald naar Nederlandse cijfers zou dat betekenen dat ongeveer anderhalf tot twee miljoen mensen het land zou verlaten – een immens getal. Volgens de Letse Internationale Organisatie voor Migratie betekenen deze cijfers voor Letland ‘dat er over een paar decennia, uiterlijk tegen het einde van deze eeuw, nauwelijks nog inwoners over zijn.’ Iedereen is dan vertrokken naar een beter oord.

Teruglopend vruchtbaarheidscijfer
Europa is overigens niet het enige continent dat te maken heeft met dalende geboortecijfers en bevolkingsafname. Ook in landen als Georgië, Armenië, Cuba en Thailand daalt de bevolking gestaag, maar dat is volgens de VN een positieve ontwikkeling. Een dalend bevolkingscijfer in bovengenoemde gebieden biedt mensen namelijk de kans op een beter inkomen. ‘Terwijl het vruchtbaarheidscijfer in die landen daalt, laten diezelfde landen een automatische toename van inkomensgroei zien. Dat komt doordat een samenleving met relatief weinig kinderen haar inkomsten over een geringer aantal inactieven (d.w.z. afhankelijke) personen hoeft te verdelen.’

Volgens gegevens van de Wereldbank ligt het geboortecijfer in Centraal-Europa en de Baltische staten gemiddeld op 12,6 baby’s per 1.000 inwoners per jaar, tegenover 38 baby’s per 1.000 inwoners per jaar in de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara. Het teruglopende vruchtbaarheidscijfer is volgens de VN te wijten aan ‘de toegenomen wens kleine gezinnen te hebben en de verbeterde beschikbaarheid van anticonceptie.’ En die trend zet wereldwijd door: veertig jaar geleden kreeg een vrouw wereldwijd bekeken gemiddeld nog 4,5 kinderen, nu is dat cijfer 2,5.

Vergroening versus vergrijzing
Hoewel veel landen te kampen krijgen met problemen die gepaard gaan met vergrijzing, ziet de situatie in Afrika er heel anders uit. De rapportage van de VN laat zien dat Afrika een jong continent blijft en dat de gemiddelde leeftijd in sommige landen daar zelfs daalt: ‘In Afghanistan, Oost-Timor en de 15 landen in de sub-Sahara is de helft van de bevolking jonger dan achttien jaar oud. In Tsjaad, Niger en Uganda is de helft van de bevolking zelfs jonger dan zestien jaar oud. In zes landen – vijf in sub-Sahara en Israël – is sprake van vergroening in plaats van vergrijzing. De Afrikaanse bevolkingsgroei is dubbel zo hoog als die op andere continenten.’ Sowieso waren er nog nooit zo veel jonge mensen op de wereld als nu: 1,8 miljard wereldburgers hebben een leeftijd tussen 10 en 24 jaar oud.

Naast geboortecijfers biedt het VN-rapport ook inzicht in de gemiddelde levensverwachting van de mens. Zo is de verwachting dat tegen 2100 de oudste mensen ter wereld in Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied wonen. Halverwege deze eeuw zullen al 1,5 miljard mensen een leeftijd van 65 jaar of ouder hebben bereikt. En daar kleven risico’s aan. De VN wijst er op dat in de meer ontwikkelde landen ‘de kleinere cohorten jongeren belast gaan worden met de toenemende kosten van de groter wordende groep ouderen. Per persoon wordt steeds meer betaald voor pensioenen en gezondheidszorg van de groep senioren.’

Het gehele rapport nog eens nalezen kan hier.