In Hongarije stranden, dat wil geen enkele vluchteling

Vóór 2012 bevonden zich in Hongarije jaarlijks slechts 2.500 asielzoekers. In 2014 waren dat er 50.000, en in de eerste zeven maanden van 2015 liefst 100.000. In de Hongaarse hoofdstad Boedapest slapen elke nacht honderden vluchtelingen in stationstunnels. Voor de rechts-populistische regering van premier Viktor Orbán zijn de ontwikkelingen allemaal een beetje te veel van het goede. Zij kondigde daarom een strenger asielrecht aan. Geheel overbodig, zou je kunnen stellen, want migranten willen helemaal niet in Hongarije blijven.

Bron: Frontex
Bron: Frontex

Niet de reis over Middellandse Zee, maar de Balkanroute is de meest populaire route van vluchtelingen, aldus het EU-agentschap Frontex. In korte tijd is het land uitgegroeid tot de belangrijkste toegangsweg tot Europa, na Griekenland en Italië. Het aantal mensen dat erkend wil worden als vluchteling in Hongarije blijft erg laag, dat ligt er deels aan dat vluchtelingen geen asiel willen in het land.

Vingerafdrukken
De reden hiervan vloeit voort uit de afspraken in de Dublin-conventie. Als Hongarije het eerste EU-land is waar asielzoekers voet aan de grond zetten, moeten ze daar asiel aanvragen. Doen ze dat, dan worden hun vingerafdrukken afgenomen en in een Europese databank opgeslagen. Wie daarna weg wil uit Hongarije om elders asiel aan te vragen – wat de meeste vluchtelingen willen – heeft pech. Laat je je vingerafdrukken in Hongarije afnemen, dan is je reis daar ten einde gekomen.

Veel migranten weigeren daarom om hun vingerafdrukken af te staan, wat gelijkstaat aan enkele dagen tot enkele maanden detentie. Daarna worden ze uitgezet over de grens met Servië. Vervelend, maar zo hebben de vluchtelingen in ieder geval nog de mogelijkheid om een nieuwe poging te ondernemen verder in de EU te komen. Want in Hongarije stranden, dat wil niemand.

Orbán
De kans om als vluchteling erkend te worden is in Hongarije erg klein. Bovendien is het risico om uit te worden gezet naar het land van herkomst er groot. Hongarije staat bekend als een land waar xenofobie floreert. Het politieoptreden aan de grens wordt gekenmerkt door geweld, vluchtelingen worden in overvolle detentiecentra opgesloten, de voedsel- en drinkvoorziening is er erbarmelijk. Onder het mom van ‘gezondheidscontroles’ moeten vluchtelingen zich uitkleden te overstaan van bewaarders en hun medebewoners in het detentiecentrum.

Daarnaast staat Hongarije er in economisch opzicht niet al te best voor. Zelfs vluchtelingen die wel mogen blijven, hoeven niet te rekenen op integratiesteun door de Hongaarse overheid. Dat maakt dat de mogelijkheid om in het land een nieuw leven op te bouwen beperkt.

2015-06-29 16:36:00 Hungarian riot police officers surround hundreds of refugees after riots broke out at a local refugee camp in Debrecen town, about 220 km east from Budapest, Hungary, on June 29, 2015. Hungarian police fired tear gas to contain the riot at the overcrowded refugee camp in the eastern city of Debrecen after fighting broke out between asylum seekers over a religious dispute. The disturbance began after one migrant ran off with another's copy of the Koran and trampled on it, said a statement on the Hungarian police website.  AFP PHOTO / STEVEN DEBORA
De Hongaarse mobiele eenheid omsingelt honderden vluchtelingen nadat zij uit een vluchtelingenkamp in Debrecen zijn gebroken.

De politiek maakt het er ook niet beter op. Sinds 2010 is Fidesz, de partij van minister-president Viktor Orbán, aan de macht in Hongarije. De partij heeft een rechtse signatuur, maar migratie was als verkiezingsthema nooit populair. Daar kwam onlangs echter verandering in. De regerende Fideszpartij tracht haar dalende populariteit af te wenden door nadrukkelijk in te zetten op populistische retoriek. De uitspraken van met name premier Orbán creëren een klimaat van vijandigheid tegenover migranten. Hij noemt ze terroristen en een gevaar voor de Europese manier van leven. De Hongaarse overheid kwam zelfs met een campagne op de proppen waarin migranten middels reclameborden – in het Hongaars – gewaarschuwd werden vooral geen banen van Hongaren in te pikken. Ook werd een nationale volksraadpleging in het leven geroepen over het onderwerp migratie. De strategie lijkt evenwel geen vruchten af te werpen. Fidesz blijft namelijk stemmen verliezen. Ironisch genoeg aan Jobbik, de ultranationalistische oppositiepartij.

Migratie is geen politiek thema in Hongarije. En Hongaren hebben wel iets anders aan hun hoofd dan de in hun samenleving weinig zichtbare migranten. Natuurlijk zijn in de Hongaarse hoofdstad Boedapest de migranten niet meer uit het straatbeeld weg te denken. Maar de meeste vluchtelingen vertrekken ook snel weer. Al enkele dagen na hun aankomst in Hongarije is de helft vertrokken.