Over 300 jaar zijn er mogelijk geen bomen meer op aarde

Op dit moment groeien er meer dan 3 biljoen op aarde, dat is zeven keer meer dan wetenschappers tot nu toe dachten. Een nieuwe studieĀ heeft echter laten zien dat dit niet alleen veel minder is dan vroeger (circa de helft van wat er 12.000 jaar geleden aan bomen was), maar ook dat bomen – ondanks bijplanten – in no time (300 jaar) van de aardbodem verdwenen zullen zijn.

Volgens schattingen van onderzoekers worden jaarlijks rond de 15 miljard bomen gekapt. Sinds het begin van de landbouwactiviteiten van de mens 12.000 jaar geleden, dat gaandeweg gepaard ging met het kappen van steeds meer bosgebieden, is het aantal bomen wereldwijd gedaald met 46 procent.

Volgens de aan het Nederlands Instituut voor Ecologie in Wageningen verbonden ecoloog Thomas Crowther is de ‘invloed van de mens op de ontbossing verbazingwekkend’. Crowther, die eerder het onderzoek naar de omvang van bosgebieden bij de Yale University in New Haven leidde, zegt dat de onderzoekers wel hadden verwacht dat ‘mensen een prominente rol zouden hebben’, maar ze hadden niet verwacht dat ‘de mens als invloedrijkste factor op de boomdichtheid’ uit de bus zou komen.

De eerder aanvaarde schatting van het aantal bomen op aarde ging uit van circa 400 miljard en was vooral gebaseerd op satellietbeelden. Hoewel een dergelijke benadering veel kan onthullen over de aanwezigheid en omvang van bossen, is dat niet hetzelfde als wanneer onderzoekers daadwerkelijk ter plekke zijn en boomstammen kunnen tellen.

Crowther en zijn collega’s hebben beide methodes samengevoegd om zo een verbeterde inschatting van het aantal bomen wereldwijd te maken. Ze telden eerst in grondstudies het aantal bomen van grotere bosgebieden op ieder continent om zo een inschatting te kunnen maken van de boomdichtheid. Vervolgens pasten de onderzoekers die kennis toe om een schatting te maken van de boomgebieden die afgelegen zijn en waarvan geen data bekend waren, zoals delen van Rusland.

Met de nieuwe inzichten en met behulp van computermodellen hebben Crowther en zijn collega’s vervolgens ook getracht een schatting te maken van het aantal bomen op aarde voordat de menselijke beschaving vaste voet vatte. Ze kwamen uit op 5,6 biljoen, grofweg het dubbele van wat vandaag de dag nog resteert. Crowther wijt dit vooral aan de menselijke invloed. Uit zijn studie blijkt namelijk ook dat ieder jaar 15 miljard bomen wordt gekapt. Dat betekent dat bij een gelijkblijvend tempo van kappen in 300 jaar alle bomen van de aardbodem verdwenen zullen zijn.

De hoogste boomdichtheid, berekend in stammen per hectare, werd gevonden in de bossen van Noord-Amerika, Scandinaviƫ en Rusland. Deze bossen zijn meestal stevig dichtgepakt met coniferen en bestaan in totaal uit ongeveer 750 miljard bomen, 24 procent van het wereldwijde totaal. Tropische en subtropische bossen, met de grootste oppervlakte van het beboste land, zijn goed voor 1,3 biljoen bomen, 43 procent van het totaal.

Hoewel er dus fors meer bomen zijn dan eerder werd aangenomen, waarschuwt Crowther dat daarmee de impact co2-uitstoot of ontbossing niet minder is. ”De studie laat vooral zien dat op plekken waar naar verwachting veel bomen moeten groeien – warme, vochtige gebieden -, de invloed van menselijke activiteiten zoals landbouw ook het grootst is.”