Heroïne maakt een comeback in Amerika. Vijf vragen

Voor het eerst in de geschiedenis gebruiken Amerikanen meer heroïne dan andere harddrugs, zoals cocaïne en methamfetaimne. De drugsmarkt in de Verenigde Staten is aan het veranderen. Waar heroïne enkele jaren geleden voorbijgestreefd leek, is de drug bezig aan een opleving. Waarom? Vijf vragen over de drug die o zo populair was in de jaren zeventig.

Wat voor een drug in heroïne precies?
Heroïne is de drug van Christianne F. en Jimi Hendrix, een van de snelst werkende opiaten en ooit een verdovingsmiddel in ziekenhuizen, met een sterk verslavende werking. De drug wordt gewonnen uit zaden van de papaverplant en wordt op verschillende manieren verwerkt. De in Amerika bekendste variant is de ‘zwarte teer’-heroïne, die in Mexico wordt verbouwd, maar sinds enkele jaren is de Colombiaanse witte heroïne in opkomst. Heroïne kan worden geïnjecteerd, gerookt en gesnoven en geeft de gebruiker op korte termijn een kick. Op de lange termijn kent heroïne veel negatieve bijwerkingen. Tandvleesontstekingen, koort en constipatie zijn enkele symptomen die spelen bij langdurige gebruikers.

Wat is de huidige status van heroïne in de VS?
Volgens onderzoek van de Washington Post verloor de drug populariteit na de eerste heroïne-epidemie in de jaren’70. Lang klopten minder en minder heroïneverslaafden aan bij de ontwenningsklinieken. Maar waar de heroïne verdween, groeide in diezelfde periode een vergelijkbaar probleem. Veel Amerikanen werd zware opioïde pijnstillers voorgeschreven, maar nadat de Amerikaanse regering de strijd aanging met deze pijnstilling dreven veel gebruikers af naar de illegale en goedkopere variant: heroïne. Dit was het teken voor Mexicaanse en Colombiaanse drugskartels om hun aanvoer naar Amerika flink te verhogen.

De schattingen lopen uiteen, maar volgens de Amerikaanse overheid herbergt het land tussen de 435.000 en 1.5 miljoen heroïnegebruikers.  Daarnaast is het aantal overdoses volgens de laatste cijfers van het Amerikaanse National Institute on Drug Abuse gestegen van 3094 in 2010 naar bijna negenduizend in 2013. Daarbij is heroïne de meest gebruikte harddrug in Amerika, nog meer dan cocaïne en methamfetamine.

Hoe bereikt heroïne de VS?
Washington Post sprak met Gerardo Vargas, een Amerikaan van Mexicaanse ouders. De 22-jarige Vargas, een opgepakte drugskoerier, smokkelde heroïne de grens tussen Amerika en Mexico over. Hij was het perfecte slachtoffer voor de drugskartels. Hij had een blanco strafblad, sprak vloeiend Engels, was in het bezit van een Amerikaans paspoort en had geld nodig om voor zijn aan diabetes lijdende vader te zorgen. Vargas kreeg zes dollar per gram dat Amerika haalde. Vargas kon met een ‘snoepreisje’ – hij moest één kilo de grens smokkelen – veel geld verdienen. Vanuit Midden-Mexico vloog hij via verschillende kleine vliegvelden met slechte beveiliging eenvoudig naar Dayton, Ohio. Vargas is slechts een koeriertje uit een leger van onbekende grootte. Volgens antidrugs-eenheid Drug Enforcement Agency (DEA) is hij slechts een van de vele smokkelaars die per dag de grens oversteken.

Doet de Amerikaanse grenspolitie dan niks?
Het politie-apparaat kan doen wat ze wil, maar het is dweilen met de kraan open. De DEA heeft naar eigen zeggen in samenwerking met de grenspolitie 3612 kilo heroïne in beslaggenomen. Helaas voor de grenspolitie is de schatting van drugskoeriers die hun einddoel halen liefst 98,5 procent. De in beslag genomen hoeveelheden heroïne zijn dus slechts het tipje van de ijsberg.

Hoe groot is de kans dat heroïne (weer) populair wordt in Nederland?
Afgelopen november was Amsterdam in de ban van twee dealers die witte heroïne als coke verkochten. Het was toch geen terugkeer naar het heroïnetijdperk in de jaren ’70? In die periode ontdekte de jeugd in Amsterdam de drug, die vanuit Azië naar Europa over waaide. Vanaf 1973 verdringt de heroïne drugs als LSD meer en meer.  De huidige cijfers wijzen erop dat het slechts een korte terugkeer van heroïne in de headlines was.

Het Jellinek-Instituut schat het aantal problematische heroïnegebruikers in Nederland op 14.000, tegenover 70.000 in 2008. Het aantal heroïneverslaafden is kleiner dan gameverslaafd Nederland (16.000). De gemiddelde leeftijd van een heroïnegebruiker is 50 jaar en daarnaast is de heroïne op de markt voorbijgestreefd door crack. Kortom, een comeback van heroïne, zoals in de VS, lijkt in Nederland onwaarschijnlijk.