Repressieve regimes? Van harte welkom op Europese wapenbeurs!

De wapenbeurs van Defence and Security Equipment International (DSEI) zit er weer op. In L0nden kwamen tussen 12 en 15 september zo’n 30.000 bezoekers een rondje lopen op wat DSEI zelf ‘the world leading defence and security event‘ noemt. Bezoekers uit 61 landen verschenen op de beurs, maar als het op mensenrechten aankomt had een aantal daarvan een twijfelachtige staat van dienst. Dat hindert de Europese wapenindustrie evenwel niet handel te drijven met handelaren en bezoekers uit dergelijke landen. En de Europese overheden lijken een oogje dicht te knijpen.

Eens in de zoveel tijd verschijnt er een lijst met landen waarin het niet goed is gesteld met de mensenrechten. Landen waar tegenstanders van het regime worden opgesloten, waar journalisten de mond wordt gesnoerd, waar burgers die zich uitspreken tegen corruptie simpelweg verdwijnen en waar activisten worden lastiggevallen, gearresteerd, gevangengezet, aangevallen en gemarteld. Je zou zeggen dat dergelijke lijstjes er niet voor niets zijn.

Des te verrassender is de aanwezigheid van een aantal landen op de Defence and Security Equipment International Exhibition. Op de lijst van genodigden stonden 14 autoritaire regimes, die acte van presence gaven op de vierdaagse wapenbeurs die vorige week in Londen plaatsvond.

De beurs, die iedere twee jaar wordt georganiseerd, heeft al eerder ophef veroorzaakt. Uit een recent onderzoek van The Guardian blijkt bijvoorbeeld dat de Britse regering verzoeken van de Verenigde Naties om geen wapens te verkopen aan landen waar kindsoldaten in conflictgebieden worden ingezet, naast zich heeft neergelegd. Deze landen waren gewoon op de beurs aanwezig. De actiegroep Campaign Against the Arms Trade wijst de regering dan ook op ‘hypocrisie in het hart van de Europese buitenlandse politiek’. Volgens de actiegroep spreken Europese regeringen aan de ene kant hun bezorgdheid uit over mensenrechtensituaties, terwijl ze tegelijkertijd ambtenaren uit die landen uitnodigen voor uiteenlopende wapendeals. Hypocrisie, dus.

Op de afgelopen DSEI waren ook vier landen vertegenwoordigd die vanwege hun mensenrechtensituatie op een speciale observatielijst gezet zijn: Colombia, Irak, Pakistan en Saoedi-Arabië. (Inderdaad, dezelfde Golfstaat die deze week een belangrijke post bemachtigde in een panel dat VN adviseert over mensenrechten.)

Colombia wordt weliswaar in diverse Britse overheidsrapportages geprezen vanwege de positieve stappen die gezet op het gebied van mensenrechten, maar tegelijkertijd stellen die documenten ook dat ‘de Colombiaanse regering ondanks deze positieve veranderingen niet in staat blijkt om respect voor mensenrechten te garanderen als gevolg van voortzetting van het gewapende conflict’.

In Irak baart voornamelijk de situaties van vrouwen, kinderen en religieuze minderheden zorgen. In 2014 verslechterde de situatie aanzienlijk. Eerdergenoemd onderzoek van de Britse regering stelt dat in Pakistan sprake is van ‘ernstige en wijdverspreide misstanden die onverminderd doorgaan, met weinig uitzicht op verbetering’. En hoewel er in Saoedi-Arabië ten opzichte van het afgelopen jaar verbeteringen ten aanzien van mensenrechten geconstateerd zijn, heeft Europa nog steeds de nodige bedenkingen met betrekking tot het gebruik van de doodstraf, rechten van vrouwen en beperkingen van de vrijheid van meningsuiting.

Verschillende Europese landen hebben over de afgelopen jaren ondanks al deze kennis (het ligt voor het oprapen) contracten voor wapenleveringen met deze landen afgesloten. De bedragen lopen daarbij in de miljarden en vooral Saoedi-Arabië is een dankbare afnemer van Europees militair materieel.

2015-09-15 09:15:52 epa04931639 A visitor looks at various artillery and tank shells at the stand of Nexter ammunition during the Defence Security Equipment International (DSEI) exhibition at ExCel in London, Britain, 15 September 2015. The DSEI exhibition takes place from 15 to 18 September in London. EPA/FACUNDO ARRIZABALAGA
Een bezoeker bekijkt artillerie en tankgeschut bij een stand van Nexter Ammunition Business Groep op de beurs.
Beeld: ANP