Het einde van onze toenemende levensverwachting is in zicht

Mensen worden steeds ouder, zo was de trend over de afgelopen decennia. De World Health Organization (WHO) ziet echter schrikbarende ontwikkelingen die het einde van die trend betekenen, althans voor Europa. Overgewicht, zwaarlijvigheid, roken en alcoholconsumptie zijn de grote boosdoeners.

Europeanen hebben ‘alarmerend’ vaak overgewicht en obesitas, zo stelt de WHO in een rapport (hier in pdf) dat woensdag verscheen. Het gezondheidsbureau van de Verenigde Naties stelt dat het aantal Europeanen met overgewicht en obesitas in de afgelopen vier jaar is toegenomen: bijna 60 procent van de Europeanen heeft te kampen met overgewicht, bijna een kwart lijdt aan obesitas.

In het European Health Report – dat al drie jaar door de WHO wordt uitgevoerd in 53 landen – wordt gebruikgemaakt van de body mass index (BMI). Bij een BMI van 25 of hoger is iemand te zwaar; vanaf 30 spreken we van zwaarlijvigheid. De WHO stelt dat overgewicht en obesitas in de meeste Europese landen in de lift zit. De organisatie merkt in haar rapoort ook op dat obesitas ‘een van de grootste uitdagingen voor de volksgezondheid van de 21ste eeuw is’, omdat obesitas ‘het risico op verschillende ziekten, waaronder hart- en vaatziekten, kanker en diabetes mellitus, drastisch verhoogt’.

De WHO is ook bezorgd over de Europese consumptie van alcohol. Voor de consumptie van alcohol lopen de cijfers per land sterk uiteen, variërend van 0,32 tot 14,37 liter per hoofd van de bevolking per jaar, aldus het rapport van de WHO. Veel EU-landen kennen een gemiddeld alcoholgebruik tussen de 9 en 12 liter per hoofd van de bevolking. Het gebruik is lager in Turkije en diverse voormalige Sovjet-staten, waarschijnlijk door de moslimpopulatie van deze landen. Hoewel de Europese alcoholconsumptie tussen 2005 en 2010 met 10 procent is gedaald, is de Europese consumptie nog steeds de hoogste ter wereld. Europa scoort ook het hoogst op het gebied van alcoholafhankelijkheid (4 procent) en stoornissen als gevolg van alcoholgebruik (7 procent).

Het VN-orgaan merkt verder op dat de populariteit van roken afneemt. Tegelijkertijd zullen de meeste landen het door zichzelf gestelde doel van een 30 procent reductie in de tabakconsumptie in 2025 niet behalen. Vooral in Rusland, Georgië en Griekenland zijn nog steeds veel fervente rokers te vinden. Deze landen tellen de hoogste percentages mannelijke rokers (meer dan 50 procent van de volwassenen). Vrouwelijke rokers zijn daarentegen vooral te vinden in Kroatië, Bulgarije, Duitsland, Bosnië en Herzegovina en Griekenland (ruim 30 procent).

In de periode van 1990 tot 2011 is de gemiddelde levensverwachting van de Europeaan gestegen van 73,2 jaar naar 76,8 jaar. De WHO sluit echter niet uit dat deze trend tot een einde komt. In tegendeel, de WHO stelt dat er een ‘zeer reëel risico is dat de gewonnen jaren weer verloren zullen gaan’. Naast zwaarlijvigheid maakt de WHO zich vooral ongerust over de effecten van roken en alcohol, die de levensverwachting negatief beinvloeden.