Turkije als EU-lid: hoe rekbaar zijn de toelatingseisen?

Maandag werd bekend dat de Europese Commissie en Turkije onderhandelen over een actieplan dat de migratiestroom naar Europe moet inperken. Europa en Turkije hebben een gezamenlijk probleem met de opvang van vluchtelingen, wat op het allerhoogste niveau wordt besproken: EU-president Donald Tusk, Commissievoorzitter Juncker én parlementsvoorzitter Schulz waren bij het gesprek met de Turkse president Erdogan aanwezig.

Tusk wil dat Turkije zijn grenzen beter bewaakt, optreedt tegen mensensmokkelaars en zes kampen opzet voor vluchtelingen. “Honderdduizenden mensen vluchten via Turkije naar Europa”, aldus de Pool. “Dat moet stoppen.”

Maar ook Turkije heeft problemen met de vluchtelingenstroom. Volgens de Turkse premier Erdogan gaf het land al 7,8 miljard dollar uit aan de opvang van zo’n twee miljoen vluchtelingen in de afgelopen vier jaar. Aan die aantallen wordt door kenners getwijfeld, maar het moge duidelijk zijn dat een gezamenlijke oplossing ook in het belang van de Turken is. Een van de suggesties is om zogeheten ‘safe havens’ creëren, bufferzones in of aan de grens met Syrië, waar vluchtelingen veilig onderdak kunnen vinden. De EU heeft een miljard euro beschikbaar voor het vinden van een oplossing, maar Erdogan probeert zijn onderhandelingspositie maximaal uit te buiten.

Hij wil namelijk dat de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap worden hervat. Sinds Turkije in 1999 is aangemerkt als toekomstig EU-lid speelt die kwestie al, maar de laatste jaren liggen de onderhandelingen nagenoeg stil. Met name waar het de mensenrechtensituatie betreft, maar ook op het gebied van democratische principes als persvrijheid, voldoet Turkije bij lange na niet aan de door EU gestelde eisen.

Het werpt de vraag op hoe ver Europa bereid is te gaan in ruil voor een oplossing van de nijpende vluchtelingencrisis. Erdogan ziet zijn kans schoon maximaal gebruik te maken van dit momentum waarop een verzwakte EU (mogelijk) op de knie kan worden gedwongen. EU-president Tusk gaf aan dat de Unie bereid is over alles te praten met Turkije.