Wat er zo gevaarlijk is aan explosief groeiende steden

In 2018 leeft naar verwachting meer dan de helft van de bevolking van Azië en de Aziatisch-Pacifische regio in steden. Ook het aantal megasteden in de gebieden zal groeien, zo staat in een onlangs verschenen VN-rapport. Ondanks toegenomen welvaart kenmerken de regio’s zich door de grootste concentraties mensen die onder de armoedegrens leven. Met klimaatverandering en snelle, ongecontroleerde ontwikkeling van steden tot megasteden, neemt ook de waarschijnlijkheid op dood en vernieling door natuurrampen toe.

De stedelijke bevolking in Azië en de Aziatisch-Pacifische regio zal naar verwachting 3,2 miljard mensen bereiken in 2050. Dat is in lijn met de groei tussen 1980 en 2010, toen de steden in Azië en de Aziatisch-Pacifische regio groeiden met een miljard inwoners. Wereldwijd verhuizen er grote groepen plattelandsbewoners naar steden. Veel voormalige boeren worden opgeslokt door de extreme snelheid en schaal van de verstedelijking. Alleen al in China en India zal het aantal stadsbewoners groeien met 696 miljoen.

De onderzoekers verwachten dat het aantal megasteden in met name Zuidoost-Azië ook zal groeien. Momenteel telt de regio 17 megasteden, inclusief de top-drie van de wereld: Tokio, Delhi en Shanghai. In 2030 zullen er naar verwachting 22 megasteden zijn.

Afrika is het minst verstedelijkte continent, al vindt er nu grote migratie plaats van het platteland naar de steden. Bovendien groeit de Afrikaanse bevolking het sterkst. Naar verwachting zal de bevolking in de steden verdrievoudigen, van 400 miljoen nu naar 1,2 miljard in 2050. Zo zal de bevolking van het Nigeriaanse Lagos – nu al de grootste stad van de Afrikaanse landen onder de sahara – toenemen van 21 tot 39 miljoen inwoners. Dat deze groei gigantisch is, bewijst een stad als New York wel. Over de afgelopen 100 jaar woonde daar grofweg 4 miljoen mensen.

640px-Asia-Pacific
Pacifisch-Azië

Sloppenwijken
De snelle groei in Azië en de Aziatisch-Pacifische regio wordt volgens het rapport veroorzaakt door globalisering en economische groei, die een nieuwe stedelijke middenklasse doet ontstaan die zo’n 2 miljard mensen telt.

Ondanks de toegenomen welvaart is Azië en de Aziatisch-Pacifische regio wereldwijd nog steeds het deel van de wereld met het hoogste aantal sloppenwijkbewoners en de grootste concentratie mensen die onder de armoedegrens leven. Want hoewel huishoudens met een laag inkomen hun inkomen naar verwachting zullen zien groeien, krijgen ze ook te maken met hogere kosten van levensonderhoud. Dit wordt onder meer veroorzaakt door een stijging van de grondprijzen en de druk om arme wijken te ontwikkelen, waardoor de bewoners gedwongen worden te verhuizen.

Volgens de Wereldbank leven in Azië 758 miljoen mensen van minder dan 1,25 dollar per dag. Azië telt ook 60 procent van alle sloppenwijkbewoners in de wereld, blijkt uit cijfers van de VN. Nieuwe stadsbewoners worden opgenomen in onmetelijke sloppenwijken van explosief groeiende megasteden, waar ze leven in een ongeorganiseerde stedelijke omgeving met een minimum aan infrastructuur.

Rampen
Het rapport waarschuwt dat de steden in Azië en de Aziatisch-Pacifische regio tot de meest kwetsbare in de wereld behoren als het gaat om natuurrampen en klimaatverandering. Niet alleen vinden rampen plaats in dit deel van de wereld – bijna driekwart van de natuurrampen in de wereld tussen 1970 en 2011 vond plaats in Azië en de Aziatisch-Pacifische regio – ook is de bevolking er daar het slechtst voorbereid op een tsunami, tropische storm of aardbeving.

Armen en achtergestelden werden al in het verleden flink getroffen, en dat zal ook in de toekomst blijven. De massale migratie van het platteland naar de stad vindt zo snel plaats dat het onmogelijk is om de stadsinfrastructuur erop aan te passen. Bijgevolg belanden de meeste nieuwkomers in sloppenwijken, waar ze minimale bescherming hebben tegen de gevolgen van klimaatverandering. Veel van die sloppenwijken liggen in lager gelegen gebieden, zonder afvoer- of rioolsystemen, extreem kwetsbaar voor tropische stormen die door klimaatverandering heftiger zijn dan ooit. De stijgende zeespiegel die de kustlijn voortdurend doet opschuiven, vormt nog een extra uitdaging voor kuststeden.