In beeld: waar klimaatverandering wél zichtbaar is

Klimaatverandering is voor velen een ver-van-je-bedshow. Het regent harder en vaker in de zomers, maar de consequenties ondervinden wij in Nederland nog niet écht aan de lijve. Dat is op sommige plekken wel anders.

Dit jaar heeft de aarde – tot op heden – de warmste periode beleefd, in januari tot september welteverstaan. Dat concludeerde de Wereld Meteorologische Organisatie van de Verenigde Naties deze week. Het klimaat verandert, de aarde warmt op.

Beelden zoals hieronder, gemaakt in de Sahel, zijn ons belangrijkste beeld van klimaatverandering. Dorre vlaktes, weinig water en amper nog vegetatie; de aarde verwordt hier en daar tot een harde, droge oppervlakte. Het gebrek aan water heeft mens, plant en dier al uit menig gebied verdreven.

Kadaver in de Sahel in Afrika.
Kadaver in de Sahel in Afrika.

Ethiopië heeft dit jaar te kampen met de grootste droogte in 30 jaar vanwege het uitblijven van regenval. Dit heeft voedselonzekerheid en ondervoeding tot gevolg, zo meldt de humanitaire organisatie van de VN, de OCHA. Op andere plekken in Afrika regent het juist zo hard, dat rivieren buiten hun over treden.

Ook wanneer er geen sprake is van een gebrek aan water, zoals rond de Australische koraalriffen, moeten we concluderen dat klimaatverandering al directe invloed heeft. De koraalriffen hebben zwaar te lijden onder de opwarming van de zeeën, wat weer een gevolg is van de opwarming van de aarde. Door het verdwijnen van de koraalriffen verdwijnt ook de leefomgeving van verschillende vissoorten, die daardoor geen andere plek meer hebben om naar toe te gaan.

Dood koraal in het Great Barrier Reef in Australië.
Dood koraal in het Great Barrier Reef in Australië.

Actieplannen
De leden van de VN hebben gezamenlijk hun plannen ingediend om verdere klimaatveranderingen tegen te gaan. Maar uit een recente beoordeling blijkt, dat de plannen lang niet genoeg zijn om te voorkomen dat de temperatuur op aarde met 2 graden stijgt; de cruciale maximale temperatuurstijging. Stijgt de temperatuur meer dan die twee graden, zoals nu nog uit de berekeningen aan de hand van de ingediende plannen blijkt, dan zullen er onomkeerbare veranderingen plaatsvinden die voornamelijk een gevaar zullen vormen voor de armsten in de wereld. Positief nieuws is er echter ook: landen doen al meer dan een jaar geleden.

Maar als er niet veel meer gebeurt dan nu op de agenda staat wordt de Polynesische archipel Tuvalu in de Stille Oceaan binnen nu en enkele jaren mogelijk ook slachtoffer van de stijgende zeespiegel.

De archipel Tuvalu verdwijnt langzaam in zee.
De archipel Tuvalu verdwijnt langzaam in zee.

De eilanden die ten noorden van Fiji liggen, worden langzaam opgeslokt door de zee als gevolg van een lage ligging en een stijgende zeespiegel. Op verschillende locaties komt de zee al zo dichtbij, dat bewoning bijna niet meer mogelijk is. Tuvalu is daarmee een van de meest door klimaatverandering bedreigde landen ter wereld.

De dode zee droogt op.
De Dode Zee droogt op.

Waar de zeespiegel op sommige plaatsen stijgt, daalt deze op andere plekken. Het waterpeil in de Dode Zee op de grens tussen Israël, Jordanië en de Westelijke Jordaanoever, daalt jaarlijks met een meter sinds de metingen gestart zijn in de twintiger jaren van de vorige eeuw. Een groot deel van deze vorm van beschadiging van de natuur is toe te wijzen aan menselijk handelen, zoals indamming en het gebruik van het water als grondstof voor de industrie. De combinatie met de droogte en de voorheen onophoudelijk stroom toeristen, maakt dat deze kleine wonder letterlijk en figuurlijk opdroogt.

Oogsten op koffieplantages worden ondertussen ook bedreigd door klimaatverandering.
Oogsten op koffieplantages worden ondertussen ook bedreigd door klimaatverandering.

Tot aan de keukentafel
De opwarming van de aarde komt ondertussen dichterbij dan u denkt. Het bedreigt ook ons vertrouwde kopje zwarte goud dat wij Nederlands zo graag drinken. Koffieplantages in bijvoorbeeld het Zuid-Amerikaanse Colombia worden steeds vaker getroffen door regenbuien zo hevig, dat de oogst er compleet door wordt geruïneerd. Daarnaast zorgt het onrustige weer, dat een gevolg is van klimaatverandering, voor structurele schade aan de plantages. Bij falende producties, stijgt de prijs van koffie aanzienlijk.