Waarom het Westen de Arabische coalitie in Jemen steunt

De tol van het Jemenitische conflict is hoog. Duizenden burgers kwamen al om het leven en miljoenen Jemenieten zijn ontheemd. Zowel de buitenlandse Arabische Coalitie als de hoethi-rebellen maken zich schuldig aan oorlogsmisdaden. Toch blijft het Westen de coalitie steunen.

Acht maanden geleden ging de Arabische luchtoperatie Resolute Storm in Jemen van start. Op verzoek van president Hadi van Jemen besloten tien landen aan de buitenlandse militaire operatie deel te nemen. Dat Saoedi-Arabië, die deze Arabische Coalitie in Jemen leidt, op het verzoek inging is te verklaren door de rivaliteit tussen het soennitische Riad en het sjiitische Teheran. Riad ziet Jemen als het slagveld waar de soennitische belangen verdedigd dienen te worden voor de expansiedrang van de sjiitische hoethi’s, die voor de Saoedi’s een verlengstuk van Iran zijn. Riad gaf dan ook maar al te graag gehoor aan de vraag van Hadi aan de Golfsamenwerkingsraad en de Arabische Liga voor militaire interventie.

Een andere reden voor de Saoedische betrokkenheid in Jemen ligt mogelijk ook in het gegeven dat het in Saoedi-Arabië zelf onrustig is. Er is sprake van politieke onrust in de oostelijke provincie en het land kampt met ongekende budgetproblemen door lage olieprijzen op de wereldmarkt. Dat het met de Saoedische economie minder goed gaat is een besef dat ook tot de gewone burger doordringt. Bovendien is er onrust binnen de koninklijke familie, omdat Saoedische prinsen zouden klagen over het bestuur, dat ze als slecht bestempelen. Om van die problemen af te leiden en om zichzelf weer als een sterke macht in de regio te positioneren, komt een buitenlands avontuur als dat in Jemen voor Riad als geroepen.

Intussen blijft de dodental van Jemenitische burgers oplopen. De Verenigde Naties hebben sinds het begin van de militaire campagne al meer dan 25 maal melding gemaakt van luchtaanvallen die in strijd zijn met de oorlogswetten. Zo werd op donderdag 29 oktober een burgerbus geraakt bij luchtaanvallen op een wapen- en voertuigenopslagplaats in Taiz en al Baydah. Minstens zeven mensen kwamen om, talloze anderen liepen ernstige verwondingen opt. En op 26 oktober was er sprake van een luchtaanval op het MSF-ziekenhuis in de noordelijke stad Haydan, waar op wonderbaarlijke wijze slechts twee mensen gewond raakten en niemand de dood vond.

Blijft de vraag waarom het Westen deze schendingen niet veroordeelt en de coalitie blijft steunen. De VN was al bezig met een resolutie om een onafhankelijk onderzoek naar oorlogsmisdaden toe te laten naar aanleiding van een rapport van Amnesty International, dat deze zomer verscheen. Amnesty beschrijft daarin de oorlogsmisdaden van de vechtende partijen in Jemen. Zowel de VS als westerse regeringen lieten hun steun voor de VN-resolutie varen toen er Saoedisch protest klonk. Mogelijk was het afzien van de resolutie een goedmakertje voor de nucleaire deal van de Amerikanen met Iran, hetgeen zeer tegen het zere been van de Saoedi’s was.

De vraag is evenwel ook of Riad wakker zou liggen van internationale verontwaardiging omtrent de grootschalige schendingen van het humanitaire recht. Voor zover er kritiek klinkt van internationale organisaties reageren de Saoedi’s vrijwel niet. Bovendien weten ze dat ze er gemakkelijk weg mee komen, omdat ze sterke troeven in handen hebben, zoals de Saoedische olie-aanvoer en de Saoedische injecties in Amerikaanse kapitaalmarkten. Maar net zo belangrijk is wellicht het feit dat Saoedi-Arabië een belangrijke bondgenoot is in de strijd tegen het wereldwijde terrorisme.

De Amerikaanse zoektocht naar bondgenoten in de war on terror is ook wat Jemen zelf betreft een belangrijke verklaring voor de Amerikaanse steun aan de coalitie. Dat heeft te maken met de Jemenitische president Hadi. Hadi’s voorganger Saleh, bondgenoot van de hoethi’s, maakte een einde aan de jarenlange antiterreursamenwerking tussen de VS en Jemen. De huidige president Hadi werd echter opnieuw een Amerikaanse bondgenoot en Washington wil dat graag zo houden. Onder zijn vleugels werd de Amerikaanse dronescampagne, gericht tegen Al-Qaida-doelwitten in Jemen, opnieuw opgevoerd.