En ineens is ‘de Nederlander’ niet gastvrij en arrogant

Uit onderzoek in zeven Europese landen naar de opvattingen over de vluchtelingencrisis zou zijn gebleken dat Nederlanders gemiddeld genomen negatiever over vluchtelingen staan dan andere Europeanen. Confronterend? Misschien. Maar laten we eerst eens kijken naar wát er precies is onderzocht.

Een grote meerderheid van de ondervraagde Europeanen beschouwt de opvang van vluchtelingen als een morele plicht en ziet vluchtelingen in de eerste plaats als ontheemden, op de vlucht voor oorlog en niet als economische migranten die proberen hun levensvoorwaarden te verbeteren. Daarnaast zijn er ook Europeanen die twijfelen aan het financiële vermogen van Europa om de grote schare nieuwkomers op te vangen en voldoende economische vooruitzichten te bieden, zo laat een recente internationale studie zien van de Fondation Jean Jaurès, een stichting met een socialistische oorsprong die zich richt op wereldwijde democratisering.

De studie werd uitgevoerd middels telefonische ondervraging en digitale vragenlijsten. Per participerend land werden circa 1.000 personen boven de 18 jaar bevraagd. Het door de Fondation Jean Jaurès uitgevoerde onderzoek richtte zich daarbij op de volgende landen: Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Italië, Denemarken en Nederland. Buiten beschouwing bleven landen als Hongarije, Griekenland en Servië, waardoor het onderzoek niet representatief is voor heel de EU.

Velen geloven ook dat de integratiecapaciteit van de allochtone bevolking in hun land al is bereikt. Vragen omtrent de opvang van vluchtelingen laten een duidelijke deling zien in de Europese publieke opinie. Aan de ene kant staan landen als Duitsland – waar 79 procent van de ondervraagden voorstanders is van steun aan vluchtelingen – Italië, Denemarken en Spanje, die het ‘pro-opvangkamp’ vormen. Aan de andere kant staan Groot-Brittannië, Frankrijk en Nederland, waar de steun voor de opvang van migranten minder dan 50 procent is.

Hulp, maar niet van ons
De uitkomsten voor Nederland zijn opvallend te noemen. Zo stelt de studie dat 20 procent van de Nederlanders helemaal niet vindt dat mensen uit oorlogsgebieden per se moeten worden opgevangen. Tweederde van de circa 1.000 ondervraagde Nederlandse respondenten vindt dat Nederland al vol is en er geen ruimte is voor migranten. Circa 90 procent van de Nederlandse respondenten vindt voorts dat vluchtelingen die toch naar Nederland komen ook zo snel mogelijk weer weg moeten. En terwijl respondenten uit de andere Europese landen aangeven zelf iets te willen doen voor migranten, blijkt de gemiddelde Nederlander stoïcijns; respondenten die toch al negatief tegenover vluchtelingen stonden, geven ook aan geen hulp te willen geven, zoals het bieden van onderdak aan vluchtelingen. Ook de wil om te doneren aan hulporganisaties is klein. Dat is opmerkelijk, want uit het onderzoek blijkt eveneens dat juist ontwikkelingshulp het Nederlandse antwoord op het vluchtelingenprobleem is. Maar dan wel in de landen waar de vluchtelingen vandaan komen. Het wekt de indruk van arrogantie.

Daar staat tegenover dat er in Nederlander relatief, en in vergelijking met andere Europeanen waaronder de Fransen, weinig voorstanders zijn van het sluiten van de grenzen of van militair ingrijpen. Ontwikkelingshulp zal in hun ogen de oorzaken van de vluchtelingenstromen wegnemen.

Driekwart van de Nederlanders heeft ook in economisch opzicht zeer lage verwachtingen van de komst van vluchtelingen. In de meeste Europese landen gaan de burgers ervan uit dat migranten goed zijn voor de economie; Duitsland gaat daarin voorop, want 55 procent van de ondervraagden antwoord positief wanneer ze gevraagd worden naar de invloed van migranten op de economie. Zo niet in Nederland, dat zich aan de andere kant van het spectrum lijkt te bevinden volgens de onderzoeksresultaten. Volgens de onderzoekers van Jean Jaurès komt dat waarschijnlijk doordat Nederlanders denken dat vluchtelingen laag zijn opgeleid en het overgrote deel bestaat uit economische vluchtelingen. Daarom zou maar 23 procent van de Nederlanders verwachten dat migranten een positieve bijdrage aan de economie zullen leveren.

De onderzoekers zelf staan overigens niet te kijken van de resultaten. Zij wijzen op het feit dat al sinds de opkomst van Pim Fortuyn geroepen wordt dat Nederland vol is. Migratieprofessor Leo Lucassen van het Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam het resultaat van ‘twintig jaar islamkritiek, waar we nu de wrange vruchten van plukken’, zo zei hij tegen Vrij Nederland. Vandaar ook dat meer dan de helft van de Nederlanders denkt dat ons land niet beschikt over de financiële mogelijkheden om nog meer migranten te huisvesten. Nederland behoort ook tot de landen waar de bevolking het meest bang is voor een instroom aan terroristen onder de dekmantel van een vluchteling. Berichten over naar Nederland afreizende IS-prominenten zullen daar zonder twijfel aan bijdragen.

Overigens zijn er ook verschillende onderzoeken die de cijfers van de Franse studie tegenspreken. Zo zou de cijfers voor Nederland weliswaar voor zich spreken, maar de verschillen met bijvoorbeeld Frankrijk marginaal zijn. En een peiling van Maurice de Hond in september liet zien dat maar liefst 13 procent van de Nederlanders bereid een tijd lang één of meer vluchtelingen in huis te nemen. Ruim drie keer zoveel dus als het cijfer uit de Franse enquête. Al met al staat de Nederlander dus helemaal niet zo negatief tegenover vluchtelingen, ook niet in verhouding tot diverse andere West-Europese landen. Het is bovendien jammer dat de studie niet ook de landen van de westelijke Balkan en Griekenland meeneemt. Dan was Nederland waarschijnlijk veilig in de middenmoot geëindigd.