Op Malta verblijven amper vluchtelingen, en dat is nogal verdacht

Terwijl Europese regeringen zich het hoofd breken over wat ze aan moeten met de vluchtelingenstromen, wordt door internationale media massaal gespeculeerd waarom zo weinig vluchtelingen naar Malta komen. Van de 142.000 mensen die sinds het begin van dit jaar vertrokken vanaf de Noord-Afrikaanse kust, kwamen er slechts 100 naar het eiland in de Middellandse Zee. Dat is vreemd, om over het woord verdacht nog maar te zwijgen.

EU-lidstaat Malta ligt het dichtst bij de Libische kust, ten zuiden van Sicilië. Maltese hulpdiensten worden regelmatig ingezet om in problemen geraakte vluchtelingen in de Middellandse Zee te redden. De eilandstaat wordt bovendien geacht toe te zien op een gebied van 250.000 vierkante kilometer groot, tussen Sicilië en Libië. Des te vreemder is het gegeven dat er maar honderd vluchtelingen voor langere tijd voet aan wal zetten.

Volgens verschillende media komt dit omdat Italië heeft ingestemd bijna alle vluchtelingen op te nemen die op deze route gered worden. Een overeenkomst die overduidelijk in het voordeel is van Malta. De Maltese aankomstcentra voor migranten zijn dan ook bijna leeg.

Geheime deal
Hoewel maar weinig migranten Malta als bestemming kiezen uit angst vast te blijven zitten op het eiland, neemt het land dit jaar beduidend minder vluchtelingen op dan vorig jaar. UNCHR, het VN-agentschap voor vluchtelingen, registreerde in 2013 2.008 vluchtelingen op Malta. Vorig jaar waren dat er 568, dit jaar is het aantal gedaald naar 104.

En dat zorgt voor speculaties. Is er een geheime migrantendeal, vroeg Times of Malta zich vorige maand al af. Iets dergelijks vermoedde ook de Maltese oppositieleider Simon Busuttil. Hij sprak over een mogelijk overeenkomst met Italië, waarbij de Italianen het recht hebben verkregen om in de Maltese wateren naar olie te zoeken op voorwaarde dat zij vluchtelingen die op weg zijn naar Malta op te nemen.

Tribunaal
Dat vermoeden komt niet uit de lucht vallen. Eraan ten grondslag ligt een oud maritiem geschil. Italië en Malta hadden onenigheid over waar de grenzen van hun zoek- en reddingszones lopen. Er is namelijk enige overlap, en daarmee territoriale onduidelijkheid. Zoek- en reddingszones zijn belangrijk, want bij onenigheid over het verloop van grenzen eindigt een geschil bij een internationaal tribunaal dat zich over de kwestie buigt. En het zou zomaar kunnen zijn dat het tribunaal zal oordelen in het voordeel van de partij die de veiligheid in het gebied waarborgt.

Duidelijke grenzen zijn er dus niet. Enkele jaren geleden trachtte Italië zijn economische zone uit te breiden naar een gebied waar Malta voorbereidingen aan het treffen was voor proefboringen naar olie, in de hoop zichzelf de rechten van de oliewinning te kunnen toe-eigenen. Ondanks Italiaanse druk gaf Malta daar niet aan toe.

De Maltese regering ontkent het bestaan van een migrantendeal, en spreekt van een bewuste keuze voor een samenwerking met de Italianen. “We werken samen en oogsten de resultaten. Dat is beter dan het geschil op zee uit te vechten of uit te laten groeien tot een enorm diplomatiek conflict”, aldus de Maltese premier Joseph Muscat. Eerder nog had de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Carmelo Abela bekend dat er een ‘informele samenwerking tussen beide landen bestaat, waarbij alle migranten die gered worden in het centraal-Mediterrane gebied naar Italië worden gebracht’.