Onze planeet wordt droger, met als gevolg – terrorisme?

Ethiopië kampt met de ergste droogte in dertig jaar tijd. Meer dan 8 miljoen mensen hebben volgens de Verenigde Naties dringend voedselhulp nodig en de verwachting is dat het aantal in 2016 verder zal toenemen. Niet alleen in Ethiopië is het prijs van toenemende droogte. In de komende decennia zal overal ter wereld waterschaarste optreden. Conflicten om water en vruchtbare landbouwgrond zullen honderden miljoenen mensen op de vlucht doen slaan.

Volgens de VN zal de Ethiopische honger in de eerste helft van 2016 alleen nog maar erger worden. Door uitblijvende regen kende Ethiopië het afgelopen jaar twee slechte groeiseizoenen en bleef de oogst ver achter bij de verwachtingen. Sinds januari van dit jaar neemt het aantal ondervoede kinderen dan ook structureel toe. Begin 2016 zullen het er naar verwachting 400.000 zijn. De situatie herinnert aan de periode tussen 1983 en 1985 toen in Ethiopië honderdduizenden mensen verhongerden. Tot dusver is 200 miljoen dollar noodhulp toegezegd, maar de VN verwacht dat ongeveer een miljard nodig is.

Hoorn van Afrika
Niet alleen Ethiopië gaat de gevolgen van extreme en langdurige droogte merken.
Ook andere staten in de Hoorn van Afrika, zoals Somalië en Djibouti, zullen door klimaatverandering steeds minder regen krijgen in het regenseizoen van maart tot mei, met funeste gevolgen voor de lokale landbouw.

Uit onderzoek van de Universiteit van Arizona naar de chemische inhoud van sedimenten in de Golf van Aden zou blijken dat de Hoorn van Afrika in de laatste tweeduizend jaar nog nooit zo snel verdroogde. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft het over de Hoorn van Afrika en voegt daar andere delen van de wereld aan toe, zoals het hele Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Maar ook in de Verenigde Staten, Zuid-Amerika en Oost-Azië worden watertekorten steeds vaker en steeds heftiger merkbaar. Een computermodel van het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology berekende dat binnen veertig jaar meer dan de helft van de wereldbevolking te maken gaat krijgen met een schaarste aan water, waardoor in 2050 zo’n 5 miljard mensen in een regio wonen waar de vraag het aanbod overtreft. Dat is meer dan de helft van de voorspelde wereldbevolking van 9,7 miljard. Nu al hebben bevolkingsgroei, maatschappelijke ontwikkelingen en economische groei de druk op watervoorraden wereldwijd opgedreven en kampen India, Noord-Afrika en het Midden-Oosten met een tekort aan water.


Terrorisme
Deskundigen waarschuwen ondertussen voor toenemende spanningen als gevolg van de droogte. De Hoorn van Afrika is vandaag al een onstabiele regio en de laatste decennia kende de Hoorn al enkele zeer zware droogteperiodes. Door de opwarming van de aarde verdwijnt landbouwgrond in ontwikkelingslanden, met name in het Midden-Oosten. De stijging van de temperatuur, de droogte en de voedseltekorten die hieruit voortkomen zorgen voor minder inkomen uit landbouw, waardoor gemakkelijk en zonder waarschuwing conflicten kunnen ontstaan.

Waar dit toe kan leiden is te zien in Syrië. De ergste droogte ooit gemeten in het Midden-Oosten heeft instabiliteit gecreëerd voor de boeren en bedreigt de voedselvoorziening. De regering heeft moeite om de macht in handen te houden tegenover de militante groepen en miljoenen Syriërs zijn hun vaderland ontvlucht.

Die theorie dat de groei van terrorisme direct samenhangt met klimaatverandering is overigens niet nieuw. Het Pentagon verkondigt al 12 jaar lang dat de klimaatverandering een bedreiging is voor de nationale veiligheid, vanuit de redenering dat schaarste tot conflicten leidt. Ook het Amerikaanse ministerie van Defensie zegt dat de klimaatverandering ‘een direct risico vormt voor de Amerikaanse nationale veiligheid en terrorisme kan verergeren’. Er zou volgens het ministerie ook substantieel bewijs zijn dat de droogte die het gevolg is van de klimaatverandering een medeoorzaak is van de Syrische burgeroorlog.

Op dit moment is Ethiopië een van de landen die zwaar te kampen hebben met de gevolgen van klimaatverandering, mede door de impact van El Niño, de sterke opwarming van het oceaanwater gedurende langere tijd langs de evenaar in de oostelijke Stille Oceaan.

De WHO waarschuwt voor een aanzienlijke toename van malaria, dengue, diarree en cholera in de komende maanden. Wat vervolgens kan gebeuren is dat groeperingen elkaar gaan bevechten om het schaarse water en de beperkte stukken land die nog geschikt zijn om voedsel op te verbouwen, zoals dat ook in Syrië het geval was. Europa weet zich nu al geen raad met een paar miljoen vluchtelingen uit Syrië. Dat geeft te denken. Wat als er straks 650 miljoen mensen over de hele planeet vluchten door de stijgende zeespiegel?