Bloed doneren als homoman: het mag weer

In 1983 – de beginjaren van de aidsepidemie in de VS – stelde de Food and Drug Administration (FDA) een verbod in op bloeddonatie voor mannen die seksuele gemeenschap hadden met mannen. Ruim dertig jaar later is de kennis over hiv en aids en de bijbehorende wetenschap veranderd. Maandag erkende de FDA dit. Nadat de inspectiedienst in 2014 de voorwaarden voor bloeddonatie onder homoseksuele mannen al versoepelde, werd maandag het verbod in zijn geheel opgeheven. Ook in Nederland en Frankrijk veranderde dit de regelgeving. 

De Amerikaanse FDA was in de jaren tachtig niet de enige dienst die homo- en biseksuele mannen uitsloot van bloeddonatie. Ook in Nederland, Groot-Brittannië en Canada werden geen risico’s meer genomen om hiv (het virus dat het syndroom aids veroorzaakt) verder te verspreiden. Destijds was het nog niet mogelijk om bloed te testen op hiv, maar de tijden zijn veranderd.

Totaalverbod
Het verbod op bloed doneren geldt wereldwijd voornamelijk voor homoseksuele mannen. In onder meer Algerije, Oostenrijk, China, Costa Rica, Kroatië, Denemarken, Duitsland, Zwitserland en Turkije kunnen zij niet bij de bloedbank terecht. In veel landen – India en Noorwegen zijn uitzonderingen – worden vrouwen die seksuele gemeenschap hebben met vrouwen overigens niet geweerd.

Eenjarige zelfonthouding
Nederland mag dan de voorloper zijn geweest in de legalisering van het homohuwelijk; wij zijn niet de eerste die de ban op bloeddonatie door homoseksuelen terugdraaiden. In 2011 besloot Groot-Brittannië (op Noord-Ierland na) al dat homoseksuelen welkom waren bij de bloedbank, mits ze een jaar lang geen seksueel contact met een man hadden gehad.

Argentinië, Australië, Brazilië, Canada, Tsjechië, Finland, Hongarije, Japan en Nieuw-Zeeland volgden. In Canada en Nieuw-Zeeland werd homoseksuelen die bloed willen doneren in eerste instantie gevraagd om vijf jaar lang aan zelfonthouding te doen, maar dit is in 2014 veranderd. En sinds maandag staat ook de VS op de lijstje.

Op de seksuele onthouding van een jaar is veel kritiek. De periode zou te lang zijn en discriminerend zijn tegenover homoseksuelen, omdat hetero’s wel bloed kunnen laten prikken als ze binnen een jaar seks hebben. Nederland houdt internationale onderzoeken in de gaten om te kijken of de periode van abstinentie korter kan, zo schreef minister Volksgezondheid Edith Schippers in oktober, nadat besloten werd dat mannen die seks hebben met mannen (MSM) een jaar na het laatste seksuele contact bloed kunnen doneren in Nederland.

Geen verbod
Hiv is tegenwoordig snel te constateren door een bloedtest. Een aantal landen ziet dan ook geen reden om homoseksuelen überhaupt te weren van bloed- of orgaandonatie. In Spanje, Bhutan, Chili, Italië, Letland, Mexico, Polen, Portugal, Rusland, Thailand en Uruguay mag door homoseksuele mannen zonder strenge eisen bloed gedoneerd worden.

Een opmerkelijke verschijning in dit rijtje is natuurlijk Rusland, het land dat in 2013 een wet invoerde die homoseksuele propaganda verbiedt.