Booming business: Bulgaarse baby’s voor Griekse stellen

Uit noodzaak, soms om te kunnen eten, vaak ook voor drank of om te kunnen feesten. Volgens de officiële cijfers verkopen per jaar tientallen Bulgaarse vrouwen hun baby’s aan wanhopige echtparen in Griekenland, die zelf geen kinderen kunnen krijgen. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk vele malen hoger. En dat voor een paar honderd euro, want het grootste deel van het geld wordt verdiend door schimmige tussenpersonen.

De Bulgaarse vrouwen die tegen betaling afstand doen van hun kind blijken overwegend Roma te zijn. Ze vormen in Bulgarije een duidelijke regionale etnische minderheid met een eigen cultuur en taal, zijn vaak arm, werkloos en slecht opgeleid. Velen wonen in zelfgebouwde sloppenwijken en zijn dagelijks slachtoffer van discriminatie. 

Volgens Alexandros Zavos, directeur van het Institute for Migration Policy zijn de Roma-vrouwen die hun kind verkopen meestal jong, tussen de 18 en 25 jaar. Soms verkopen ze hun kind omdat ze ongewenst zwanger zijn geworden. Soms worden ze bewust zwanger met als enige doel hun kind te verkopen; vaak hebben ze ook nog andere kinderen. Spijt van hun daden hebben ze vrijwel nooit. “Binnen hun gemeenschap is hun handelswijze geaccepteerd,” aldus Zavos. “Net als het feit dat het verdiende geld nooit wordt geïnvesteerd in iets blijvends, maar altijd snel uitgegeven wordt”.

Open grenzen
Volgens de Bulgaarse politie gaat de kinderhandel met Griekenland terug tot de jaren ’90, toen de ineenstorting van het communisme in Oost-Europa plotseling de grenzen opende. De afgelopen jaren lijkt er echter sprake te zijn van een stijging. Vooral vanaf 2007, toen Bulgarije toetrad tot de Europese Unie, waarmee de grenzen helemaal verdwenen.

Verschillende Roma-mannen en -vrouwen wisten hier dankbaar gebruik van te maken en ontpopten zich tot mensensmokkelaars. Via etnische verwanten in Griekenland hadden ze goede contacten die het hen mogelijk maakten hun netwerk verder uit te breiden en in aanraking te komen met Griekse kinderloze echtparen die bereid zijn grof geld neer te tellen om daarmee het officiële adoptiesysteem – dat een doorlooptijd van acht jaar kent – te omzeilen.

Vervolgens richten de tussenpersonen – smokkelaar vinden ze een negatieve betekenis hebben – zich op de Roma-getto’s rond de Zwarte Zee in Burgas en Varna en in de relatief arme oost-Bulgaarse steden Sliven, Yambol, en Stara Zagora, gelegen tussen de kust en de meer welvarende hoofdstad Sofia. Daar worden jonge vrouwen benadert om hun nog ongeboren kind te verkopen, of zelfs om nog zwanger te worden, met verkoop van hun kind als bewust doel.

Als koper en verkoper gevonden zijn en de zwangerschap het eindstadium nadert, rijden de mensensmokkelaars de zwangere vrouwen met de auto over de EU-binnengrens naar Griekenland. Als iemand vraagt wat het doel van hun reis is, wordt meestal seizoensgebonden werk in de landbouw als reden gegeven. Vervolgens worden de vrouwen, die voor de tussenpersonen niet meer zijn als leveranciers van goederen, opgesloten in verblijven die ze niet mogen verlaten totdat het tijd is om te bevallen. Na de geboorte dienen ze terug te keren naar de verblijven, in afwachting van de afronding van de financiële zaken.

Volgens het Mitera Infant Center in Athene, Griekenlands grootste staatsinstelling voor adopties, is de staat slechts betrokken bij een op de vijf van de circa 500 jaarlijkse adopties. Het centrum zelf handelt ieder jaar circa 35 adopties af, maar ontvangt jaarlijks 150 tot 200 aanvragen.

Volgens de Bulgaarse autoriteiten zouden Griekse stellen bereid zijn tot maximaal € 30.000 voor een meisje en € 40.000 voor een jongen te betalen. De Griekse politie houdt het op bedragen tussen € 3.000 tot € 30.000, waarbij de prijzen als gevolg van de economische crisis thans iets lager liggen dan in de afgelopen jaren.

Jongens
Van de te koop aangeboden baby’s zou 80 procent bestaan uit jongetjes. Zavos: “Het is niet alleen dat de ouders liever een jongen willen hebben, de jongens zijn door de hogere vraag ook duurder en leveren daardoor dus meer winst op voor de criminele smokkelbendes. Die kiezen daarom liever jongens, wat het procentueel grote aanbod verklaart.”

Van het geld komt maar een fractie terecht bij de jonge moeders. Het meeste gaat naar de smokkelaars en andere tussenpersonen. Het is niet ongebruikelijk dat de handelaren achteraf nog proberen om de vrouwen te bedriegen. Regelmatig worden de vrouwen afgescheept met veel minder dan de beloofde som geld, vaak niet meer dan € 500. Soms ontvangen ze zelfs alleen maar met een ticket terug naar Bulgarije. 

Voor de kersverse ouders verloopt het verder allemaal probleemloos. In tegenstelling tot Bulgarije staat Griekenland private adoptie toe, wat de handel in kinderen vereenvoudigt. Alles wat er nog moet gebeuren is het opstellen en ondertekenen van een privaatrechtelijke overeenkomst, al moet die sinds 2013 wel door een rechtbank worden bekrachtigd.

Levensonderhoud
Bulgaarse autoriteiten en Roma-leiders zijn het erover eens dat de bittere armoede en het gebrek aan kansen vrouwen ertoe brengt hun baby’s te verkopen, en dat daar binnen de Roma gemeenschap in de praktijk weinig bezwaar op morele gronden tegen lijkt te zijn. Zavos betoogt dat de levensomstandigheden in het getto hard zijn: “Ondanks de 21e eeuw is er geen stromend water, of elektriciteit. Mensen slapen tussen het vuil met de kippen of andere huisdieren op de grond.”

De Roma leven voorts ook geïsoleerd van andere Bulgaren en volgen geen goed onderwijs. De medische zorg is benedenmaats en bijna iedereen is werkloos. Er is niets waarop ze normen en waarden zouden kunnen baseren en de autoriteiten doen weinig om te helpen, er is geen echte politieke wil om hun lot te verbeteren. “Dat maakt dat een kind voor hen niet van grote waarde is, ze hebben niet het gevoel dat het verkopen van een baby een probleem is. Het is voor hun een manier om in hun levensonderhoud te voorzien,” aldus Zavos.