Ook deze grote energieverbruikers moeten op de groene tour

Strijdkrachten verbruiken tijdens hun missies vele liters brandstof en water. De NAVO roept het al even: investeer in energie-vriendelijke projecten bij Defensie. In de VS zijn de eerste stappen gezet.

Het energiegebruik van de strijdkrachten van de leden van de European Defence Agency (alle EU-lidstaten behalve Denemarken) staat gelijk aan dat van een klein Europees land. De Europese Commissie stelde in 2013 dat de strijdkrachten de grootste publieke gebruiker in de EU zijn van energie. Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan ziet het er niet veel anders uit: het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft geconcludeerd dat het jaarlijks tussen de 10 en 17 miljard dollar uitgeeft voor energie tijdens militaire operaties. Dat is ongeveer 75 procent van de totale energieconsumptie van het ministerie.

Energieverbruik kost niet alleen geld. Brandstof is van cruciaal belang voor oorlogsvoering, en het vervoeren ervan door oorlogsgebied is gevaarlijk. Bij de bevoorrading van buitenlandse troepen in Afghanistan vindt gemiddeld bij ieder 24e konvooi een soldaat de dood. Tussen 2003 en 2007 raakten 3000 Amerikaanse soldaten in Irak en Afghanistan gewond of gedood terwijl zij water of brandstof vervoerden. Niet verwonderlijk dus dat strijdkrachten over de hele wereld bezig zijn hun afhankelijkheid van diesel en benzine te verminderen door over te stappen op energie opgewekt door zonnepanelen, windturbines en oplaadbare batterijen. Daarmee moet de centrale doelstelling van de troepenmacht – het verslaan van de vijand – veiliger en goedkoper worden.

Waterverspilling
Om te besparen op brandstof wordt er binnen NAVO-verband op talloze ontwikkelingen ingezet. Beter geïsoleerde tenten moeten ook onder extreme weersomstandigheden het brandstofverbruik verminderen. Op militaire basissen worden zonnepanelen geplaatst, en ook op veldmissies wordt zonne-energie gebruikt om apparatuur op te laden. Windturbines en opnieuw oplaadbare batterijen helpen om het gebruik en de afhankelijkheid van onder andere gas en diesel te verminderen. In de toekomst moet een nieuwe technologie zeewater in brandstof voor schepen veranderen. De technologie daarvoor bestaat al, maar is nog niet rendabel. Dat zou binnen een jaar of tien wel het geval kunnen zijn.

Ook met water wordt zuiniger omgegaan. Een door de Verenigde Staten ontwikkeld douche-systeem is in staat om gebruikt water te recycleren tot kwalitatief goed drinkwater. Geschatte besparing per systeem: twaalf miljoen liter water per jaar. In tijden waarin defensiebudgetten onder druk staan is dat ook in financiële zin een aantrekkelijke besparing.

Het probleem met het ontwikkelen van energiezuinige alternatieven is de prijs. Zuinigere installaties en systemen ontwikkelen levert niet meteen een besparing op; het kost eerst geld. In september van het afgelopen jaar riep NAVO-secretaris generaal Jens Stoltenberg dan ook op om te stoppen met besparen op defensie en te gaan investeren.

De Verenigde Staten zijn daar al mee bezig en gaan hun groene investeringen nog verder uitbreiden. In de komende tien jaar spendeert het land zeven miljard dollar aan de ontwikkeling van hernieuwbare energie. Het gaat de VS daarbij niet om het redden van onze planeet. Ook kostenbesparing is slechts een bijzaak. Volgens Sorin Ducaru, assistent secretaris-generaal veiligheidsvraagstukken bij de NAVO, mag de strategische dimensie niet uit het oog verloren worden. “De afhankelijkheid van bevoorrading maakt een strijdmacht kwetsbaar. Hoe zuiniger er met middelen kan worden omgegaan, hoe langer een eenheid strijd kan leveren zonder opnieuw bevoorraad te worden. Dat kan een strategisch voordeel opleveren.”

De belangstelling voor energiebesparing binnen het leger is overigens niet geheel nieuw; de NAVO is hier al sinds 2011 mee bezig. Bij de NAVO-top in Chicago in 2012 en die in Wales in 2014, is vervolgens besloten om de verbetering van de energie-efficiëntie van de strijdkrachten expliciet als doel te stellen. In 2012 startte de European Defence Agency het ‘GO GREEN’ project waaraan zeven leden (Oostenrijk, Cyprus, Tsjechië, Duitsland, Griekenland, Luxemburg en Roemenië) deelnemen. Het doel is strijdkrachten zelf de energie te laten opwekken die ze nodig hebben. Daarnaast is er het onlangs gestarte Consultation Forum for Sustainable Energy in the Defence and Security Sector. Dit is een project van twee jaar waaraan alle landen van EU meewerken om de mogelijkheden van efficiënt energiegebruik en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te onderzoeken.