Hoe oliebedrijven klimaatproblemen negeerden

In oktober van het afgelopen jaar publiceerde Los Angeles Times een artikel waarin werd gesteld dat oliebedrijf Exxon al tegen het eind van de jaren zeventig op de hoogte was van een verband tussen het verbranden van fossiele brandstoffen en de invloed daarvan op het klimaat. Inmiddels is gebleken dat niet alleen Exxon op de hoogte was van de impact van fossiele brandstoffen op het klimaat.

Onderzoeksjournalisten van InsideClimate News brachten in december aan het licht dat de overkoepelende organisatie van de Amerikaanse olie-industrie, het American Petroleum Institute (API), eind jaren zeventig een werkgroep samenstelde bestaande uit onder andere Texaco, Mobil en Shell. Naam van de werkgroep: CO2 and Climate Task Force. De gehele Amerikaanse olie-industrie was op de hoogte van de effecten van CO2-uitstoot, dat blijkt in ieder geval uit een memo van een Exxon-vertegenwoordiger die verwijst naar document uit 1979 dat beschrijft hoe de CO2-concentratie in de atmosfeer toeneemt en waaraan dat valt te merken.

Verschillende notulen van de werkgroep spreken daarnaast over ‘het CO2-probleem’. Ook maakt een vergaderverslag melding van de aanwezigheid van klimaatwetenschapper John Laurmann van de Universiteit van Stanford. Laurmann zou volgens het verslag verschillende keren beweerd hebben dat de toename van de CO2-concentratie in de atmosfeer waarschijnlijk te wijten is aan het verbranden van fossiele brandstoffen. Volgens Laurmann zou de stijgende hoeveelheid CO2 de gemiddelde temperatuur met 2,5 graden Celsius doen stijgen tot 2038. Laurmann heeft het over ‘grote economische consequenties’. Tegen 2067 zou de opwarming zelfs 5 graden kunnen bedragen, hetgeen Laurmann gepaard zag gaan met ‘wereldwijde catastrofale effecten’.

Niet alleen wist de sector dat fossiele brandstoffen klimaatverandering teweegbrengen; de oliegiganten hielden die wetenschap geheim in een poging de publieke opinie in het voordeel van olie te houden. Aanvankelijk, in het begin van de jaren tachtig, zou de werkgroep gezocht hebben naar mogelijkheden om het effect teniet te doen of de schade te beperken, zo stelt het onderzoek van InsideClimate News.

Ook alternatieve energiebronnen kwamen destijds ter sprake. Maar toen enkele jaren later geruchten over klimaatverandering door fossiele brandstoffen steeds vaker de ronde begonnen te doen, nam Exxon het initiatief voor een tegenoffensief. Tegen beter weten in initieerde Exxon een campagne om de bevindingen van de klimaatwetenschap categorisch te ontkennen. Met oliegiganten als British Petroleum (nu BP), Shell Oil, Texaco (nu onderdeel van Chevron) en nog een aantal kleinere productiebedrijven en brancheorganisaties vormde Exxon in de jaren ’90 een coalitie. Die lieten zich negatief uit over de klimaatinspanningen van Washington. Met succes. Het bekende Kyoto-protocol, waarin de uitstoot van broeikasgassen aan banden werd gelegd, werd ondertekend door de Amerikaanse president Clinton, maar werd nooit geratificeerd in het Amerikaanse Congres.

De openbaar aanklager van de staat New York is inmiddels een onderzoek gestart naar de praktijken van Exxon en deskundigen denken dat ook diverse andere oliefirma’s de dans niet zullen ontspringen. Veel oliemaatschappijen hebben lobbywerk en onderzoek op het gebied van klimaatverandering gefinancierd, waardoor de aanklager zou moeten kunnen beschikken over riante hoeveelheden bewijsmateriaal.

De olie-industrie doet ondertussen haar best om in een beter daglicht te komen door te wijzen op haar inspanningen om hernieuwbare energie te ondersteunen. Of deze zaak tot een veroordeling komt is dan ook niet zeker. Veel wetenschappers in dienst van oliemaatschappijen, waaronder Exxon, hebben hun bevindingen inzake klimaatverandering op conferenties gepresenteerd. Dat was weliswaar niet voor een breed publiek, maar er was wel sprake van een pro-actieve kennisdeling met internationale groepen die eveneens het vraagstuk bestudeerden. Energie-experts denken dan ook dat het moeilijk zal zijn om te bewijzen dat de oliemaatschappijen hun onderzoeken en kennis opzettelijk verborgen hielden.