Voor stafvermindering schrijf je in Roemenië iets (pseudo)wetenschappelijks

In Roemenië krijgen gevangenen strafvermindering door een boek te schrijven. Een voorwaarde is dat het boek een wetenschappelijke achtergrond heeft. De Roemeense gevangenissen lijken vol te zitten met intellectuelen en schrijvers; want over de afgelopen twee jaar werden meer dan 400 boeken uitgegeven door veroordeelden. De autoriteiten vinden het allemaal wat te veel van het goede en streven nu een wetswijziging na.

Roemeense autoriteiten maakten afgelopen dinsdag bekend een einde te willen maken aan een maatregel die corrupte politici en ondernemers in staat stelt om hun straf te verminderen door het publiceren van ‘wetenschappelijke werken’. De bijzondere bepaling, die nog dateert uit het communistische tijdperk, vermindert de straf van een gevangene met dertig dagen voor ieder wetenschappelijk werk dat hij schrijft en publiceert. Maar volgens minister van Justitie Raluca Prună wordt de bepaling op grote schaal misbruikt en is daarom ‘een maas in de wet die gedicht moet worden’.

Het aantal zogenaamd wetenschappelijke werken liet vanaf 2013 een flinke stijging zien. In datzelfde jaar werd een groot aantal hooggeplaatste politici en zakenmensen veroordeeld wegens corruptie, witwassen van geld en belastingontduiking. In 2015 was er sprake van 340 wetenschappelijke werken die in de gevangenis werden geschreven, in 2014 waren dat er 90. “In de jaren voor 2013 was er sprake van gemiddeld één publicatie per jaar,” aldus Prună. Prună heeft besloten voor te stellen ‘de maatregel in te trekken, daar het fenomeen van strafvermindering voor schrijfactiviteiten volledig uit de hand is gelopen’. Naar verwachting zal de technocratische regering van premier Dacian Cioloş de bijzondere maatregel op zijn vroegst in februari intrekken.

De maas in de wet heeft in de afgelopen jaren vele politici getransformeerd in productieve schrijvers. Dat sommigen daarvan niet meer dan een basisopleiding heeft genoten schijnt geen belemmering te zijn voor het schrijven van wetenschappelijke werken. Oorzaak daarvoor is dat de vraag of een door een gevangene geschreven werk als wetenschappelijk kan worden aangemerkt, bepaald wordt door het feit of het werk al dan niet wordt gepubliceerd via door een Roemeens onderzoeksorgaan erkende uitgeverijen of wetenschappelijke tijdschriften.

Dat dit criterium op eenvoudige wijze te beïnvloeden is met geld en invloed heeft de in Roemenië bekende zakenman George Becali laten zien. Becali begon zijn loopbaan als herder, maar ontdekte al snel dat hij een getalenteerd zakenman is. De loopbaanoverstap bezorgde hem veel geld, waarmee Becali voetbalclub Steaua Boekarest kocht. Daarna ging hij de politiek in en werd lid van het Europees Parlement. Zijn succesverhaal kent helaas ook een schaduwzijde. In 2013 werd hij veroordeeld tot een meerjarige celstraf vanwege het uitdelen van steekpenningen. Becali ging evenwel niet bij de pakken neer zitten en klom in de pen. In twee jaar tijd publiceerde hij vijf boeken, waaronder ‘Steaua en Becali’ en ‘Becali en de Politiek: Het begin’. De vijf werken bespaarden hem vijf maanden achter tralies. Becali werd april 2015 weer vrijgelaten.

Nog productiever was Dan Voiculescu, de voormalige leider van de Roemeense Conservatieve Partij en bondgenoot van de voormalige premier Victor Ponta. Voiculescu werd in augustus 2014 gearresteerd en veroordeeld tot tien jaar in de gevangenis voor het witwassen van geld. Hij schreef tien boeken in achttien maanden tijd. Zijn toetsaanslagen konden zijn tijd in de gevangenis met bijna een jaar verkorten.

Het Roemeense nationale anti-corruptie directoraat heeft bekendgemaakt onderzoek te doen naar diverse netwerken die zouden zijn opgericht om hooggeplaatste veroordeelden met pen en papier versneld uit de gevangenis te helpen. Tot die netwerken zouden onder meer hoogleraren behoren die formele aanbevelingen deden op basis van niet meer dan een boektitel, alsmede uitgeverijen en vertegenwoordigers van de Roemeense gevangenissen.