IS zoekt het dichter bij Europa

De internationale sancties tegen Islamitische Staat (IS) nemen toe, en de terroristische militante groepering verliest in toenemende mate territorium in Syrië en Irak. Tegelijkertijd verplaatsen de islamisten zich richting Noord-Afrika, zeker nu het moeilijk is om Syrië binnen te komen.  

IS is slechts een van vele militante groeperingen die probeert de macht te grijpen in Libië, een land dat sinds de onttroning van kolonel Muammar Kaddafi vier jaar geleden in een instabiele politieke situatie verkeert. Het land zit zonder functionerende regering, en IS heeft de noordelijke stad Sirte onder controle gekregen, wat gepaard ging met aanvallen op olie-infrastructuur in de regio.

Een onlangs verschenen rapport van de Verenigde Naties stelt dat IS in Libië de meeste mogelijkheden ziet om het kalifaat uit te breiden. Zeker nu IS-bolwerken in Irak en Syrië het zwaar te verduren hebben door luchtaanvallen van de internationale coalitie, ziet de IS leiding het land als ‘een potentieel toevluchtsoord en als een operationele zone voor IS strijders die niet meer in staat zijn om het Midden-Oosten te bereiken’.

Mensen van het kruis
In Syrië en Irak zou volgens de Verenigde Staten sprake zijn van een terugloop in het aantal IS-strijders. De VS gelooft dat die daling het gevolg is van de aanhoudende luchtaanvallen en het uitschakelen van IS strijders door de coalitie. Enerzijds zouden strijders vaker deserteren, anderzijds zou IS een lokale militaire dienstplicht hebben ingesteld.

Volgens het Witte Huis zijn er nog tussen de 19.000 en 25.000 strijders actief zijn in Irak en Syrië. In het Iraakse Mosul en de Syrische stad Raqqa zou IS dan ook succesvol standhouden. Tegelijkertijd worden meer strijders naar Libië geleid. Volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten heeft het aantal IS-strijders in het Noord-Afrikaanse land zich in de afgelopen weken verdubbeld naar zo’n 6.000. Het gaat om een schatting, andere inlichtingendiensten gaan van lagere aantallen uit.

Voor de VS is de toename in strijders een reden om het aantal surveillance- en verkenningsvluchten boven Libië te verhogen. April vorig jaar werd al duidelijk wat de plannen van IS voor Libië zijn, toen de wereld – wederom – geconfronteerd werd met een afstotelijke videoboodschap van IS. Hierin was te zien hoe 30 Ethiopische christenen (vluchtelingen op weg naar Europa) op een Libisch strand werden onthoofd of doodgeschoten. Tot de beulen zou ook de voormalige Al-Qaida-leider Abu Nabil hebben behoord, die in de video een bedreiging uitte aan het adres van Europa: er zouden nog meer aanslagen volgen op de ‘mensen van het kruis’.

Hoewel Nabil november 2015 omkwam bij een Amerikaanse luchtaanval, is IS nog steeds bezig zijn positie in Libië verder uit te breiden. Libië dreigt daarmee te verworden tot het dichts bij het Europese vasteland gelegen grondgebied van de militante groepering.

Een internationale coalitie tegen IS in Libië zou volgens de VS niet lang op zich laten wachten en vanuit Parijs klonk het dat Frankrijk voorbereiding treft voor een militair ingrijpen, zodra de Libische regering groen licht geeft. Maar bij een treffen tussen de 23 landen van de coalitie tegen IS in Irak en Syrië was de algemene teneur dat rechtstreekse militair acties tegen IS in Libië niet aan de orde zijn. Ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken Philip Hammond ontkende de mogelijkheid om grondtroepen in te zetten in Libië en blijft de internationale reactie vooralsnog dat de Libiërs zelf de klus moeten klaren.

Deze week komen ministers van Defensie uit de NAVO in Brussel bijeen. Libië staat naar verluidt hoog op de agenda.