Hoe voorkomen we meer waterschaarste zoals die in Ethiopië

Dinsdag is het Wereld Water Dag. Volgens de Verenigde Naties een dag die een bittere noodzaak is om ons eraan te herinneren dat water helemaal niet zo vanzelfsprekend is als we denken en in de komende decennia steeds schaarser wordt. Een snelle blik op de situatie in Ethiopië leert ons hoe funest de situatie is als water daadwerkelijk schaars is.

Het begint al in de ochtend, meteen na het opstaan: we zetten de koffie aan of het theewater op. Het gaat door met de gang naar het toilet en de ochtenddouche. Op het werk wassen we onze handen en ’s avonds wordt gekookt met water, daarna wordt de vaatwasser aan het werk gezet. Zo verbruikt ieder van ons 120 liter voor ons eigen persoonlijk gebruik. Dagelijks. Toch staan we daar eigenlijk nooit echt bij stil en draaien we de waterkraan bijna vanzelfsprekend open. Die beschikbaarheid van vers, zoet, stromend water is echter helemaal niet zo vanzelfsprekend, want in de komende decennia wordt water schaars. Om ons daaraan te herinneren hebben de Verenigde Naties 22 maart uitgeroepen tot Wereld Water Dag, die in het teken staat van de wereldwijde waterproblematiek en het zoeken naar oplossingen daarvoor.

Slechts 2,5 procent van het wereldwijd beschikbare water is zoet water en dat hebben we in grote hoeveelheden nodig, aldus de VN. Tegelijkertijd staan waterbeheer en sanitatie wereldwijd onder druk. Dit leidt onder meer tot voedseltekorten, uitputting van natuurlijke bronnen en bodemdaling. Klimaatverandering en demografische en economische ontwikkelingen hebben ons bewust gemaakt van de noodzaak om aandacht te vragen voor deze wereldwijde uitdagingen. Volgens VN-rapporten is ongeveer 2.000 liter water nodig om een biefstuk op ons bord te doen belanden en 20 liter water voor 100 gram groente. Hieruit blijkt al dat de landbouw het meeste water verbruikt, ongeveer 70 procent. De industrie volgt met ongeveer 20 procent en de rest wordt geconsumeerd door private huishoudens. Water is daarmee een belangrijke randvoorwaarde voor economische ontwikkeling.

Tekst loopt door onder de video.

Grootschalig waterverbruik in combinatie met klimaatverandering en de al maar groeiende wereldbevolking zal ertoe leiden dat tegen het einde van deze eeuw bijna twee miljard mensen lijden aan een tekort aan water. Nu al hebben circa 650 miljoen mensen geen toegang tot schoon water, met name in de zuidelijke ontwikkelingslanden in Afrika, Azië of Latijns-Amerika. Dat zijn landen die al langer en vaker te kampen hebben met droogtes, tornado’s en overstromingen, waarbij de gevolgen van El Niño dit jaar bijzonder hevig doorwerken. El Niño werd voor het eerst in de vroege zeventiende eeuw ontdekt door vissers die opmerkten dat het water in de Stille Oceaan eens in de zoveel jaar een warmere temperatuur had dan anders. Tegenwoordig zien we El Niño als een grootschalige interactie tussen de oceaan en de klimatologische atmosfeer, die onlosmakelijk verband houdt met de periodieke opwarming van het zeewateroppervlak in het midden- en oostelijk centrale deel van de Stille Oceaan rond de evenaar. Deze abnormale weerpatronen kunnen per regio heel verschillend uitwerken, variërend van zware regenval en overstromingen tot ernstige droogte.

Verpest
Van laatstgenoemde heeft vooral Ethiopië last. Het Afrikaanse land heeft te kampen met de ergste droogte in een halve eeuw. De interactie van El Niño met klimaatverandering heeft het belangrijke regenseizoen van Ethiopië – dat van juni tot en met september loopt – voor het afgelopen jaar grondig verpest. En al heeft het land al meer dan 30 jaar last van chronische voedselonzekerheid als gevolg van de intense bevolkingsgroei die door het overmatig bebouwen van de landbouwgrond immense druk uitoefent op de toch al kwetsbare grond, nu lijkt het nog erger te worden. Er dient zich een niveau van verwoesting aan dat -volgens de Verenigde Naties – de grote hongersnood van 1984 kan overtreffen. Toen vonden ruim 900.000 mensen de hongerdood. Daarmee dreigt zich voor Ethiopië een levensgroot probleem aan te dienen. De VN geven aan dat de gevolgen van droogte bestaan uit misoogsten, hongersnood, ziekte-uitbraken door onvoldoende sanitair en hygiëne en gewelddadige conflicten om de schaarse beschikbare watervoorraden.

Tekst loopt door onder de video.

Om die situatie te voorkomen en de lokale bevolking in de betroffen gebieden te helpen – in Ethiopië, maar ook andere ontwikkelingslanden – willen de VN meer doen dan schoon water via tank trucks aanleveren. Volgens de VN is het van essentieel belang om duurzaam om te gaan met water. Het gaat daarbij om het invoeren van waterzuiveringssystemen voor schoon drinkwater, maar ook het zuiveren van afvalwater om het in te zetten voor de irrigatie van landbouwgrond.