Waarom #BroughtBackOurGirls zo lang op zich laat wachten

Nigeria is een land met een verleden vol geweld. Neem de radicaal-islamitische terreur van de sektarische beweging Boko Haram. Boko Haram wil in Nigeria de islamitische sharia opleggen, en gebruikt daarvoor grof geweld. Kinderverkrachting wordt niet geschuwd. En de Nigeriaanse overheid tracht het eigen falen te verdoezelen.

De ontvoering van honderden schoolmeisjes door Boko Haram in het Nigeriaanse Chibok, afgelopen donderdag precies twee jaar geleden, leidde tot wereldwijde ophef en verontwaardiging. #BringBackOurGirls, zong het rond op Twitter. De Nigeriaanse regering werd falen verweten.

Toen Boko Haram niet veel later – in november 2014 – 500 mensen, waaronder 300 kinderen van soms maar vijf jaar oud, ontvoerde uit het Nigeriaanse vissersstadje Damasak was er echter geen sprake van grote ophef. In zekere zin hadden de Nigeriaanse autoriteiten wel lering getrokken uit de eerdere massa-ontvoering: lokale ambtenaren mochten met geen woord reppen over de ontvoering.

Human Rights Watch
De angst onder de bevolking voor het regime van de toenmalig president Goodluck Jonathan was groot en uit vrees zijn woede te wekken, hield iedereen die weet had van de ontvoering angstvallig zijn mond, niet in de laatste plaats omdat de regering maanden te voor ook reeds in grote verlegenheid was gebracht door de ontvoeringen in Chibok.

De regering van Nigeria hield de massa-ontvoering echter niet alleen onder de pet, ze ontkende ook actief de gebeurtenis toen geruchten begonnen te circuleren. Pas onlangs, toen ouders van de ontvoerde kinderen zich tot Human Rights Watch wendden, kwam het verhaal naar buiten: de Nigeriaanse overheid verzuimde in te grijpen na de ontvoeringen, het Nigeriaanse leger deed geen moeite om de ontvoerde mensen terug te vinden, ondanks het feit dat het overwegend kinderen betrof, die op gruwelijkst mogelijke wijze uit hun alledaagse bestaan waren gerukt.

Bij de aanval van Boko Haram op Damasak kwamen 200 mensen om en nog eens vele tientallen stierven op de vlucht toen ze verdronken in een rivier. Toen Damasak 9 maart vorig jaar bevrijd werd uit handen van Boko Haram door soldaten uit Tsjaad en Niger, vonden de bevrijders massagraven met circa honderd deels onthoofde lichamen. In de straten van Damasak en in provisorische graven werden honderden andere ontzielde lichamen aangetroffen.

Wraak
Boko Haram houdt al jaren huis in het noordoosten van Nigeria en kon daar door de zwakke overheid en een leger dat vaak niet bereid was om te vechten, op grote schaal steden en dorpen bezetten. Boko Haram betrekt zijn strijders voornamelijk uit de Kanuri, een etnische groep uit het noordoosten van Nigeria, het noorden van Kameroen en het zuidoosten van Niger, die zich al geruime tijd door de verschillende overheden benadeeld voelt. De terroristen gebruiken ontvoeringen daarbij als een oorlogswapen, rekruteren jonge jongens en mannen met geweld en gebruiken jonge vrouwen en meisjes als seksslaven of zetten ze in als zelfmoordterroristen.

Pas onlangs ging het Nigeriaanse leger over tot een grootschalig offensief tegen Boko Haram, dat de terreurbeweging volgens overheidsbronnen ‘ernstig verzwakt’ heeft. Hoewel het daar de nodige lof voor heeft gekregen heeft de Nigeriaanse overheid nog steeds weinig inspanningen getoond om de ontvoerde kinderen terug te vinden. Saillant detail is dat westerse regeringen – de VS en het Verenigd Koninkrijk voorop – op de hoogte waren van de verblijfplaatsen van vele ontvoerde meisjes via hun inlichtingendiensten. En ook die grepen niet in, omdat het risico ‘te groot’ werd geacht.

Voor 219 meisjes van Chibok gloort er nu, twee jaar na hun ontvoering, hoop. Een onlangs opgedoken video toont aan dat ze nog in leven zijn en Boko Haram wil ze ruilen tegen losgeld. Over het lot van de kinderen en volwassenen van Damasak is weinig bekend. Er circuleren video’s waarin te zien is dat meisjes op brute wijze en met regelmaat worden verkracht. Feit is dat Nigeria alles gedaan heeft om Damasak te verdoezelen. En met het militair terugdringen van Boko Haram is de strijd nog gestreden. De beweging heeft zich in het verleden al eerder veerkrachtig getoond en wist zich, hetzij verzwakt, met succes te hergroeperen.

Hoe de wraak van Boko Haram eruitziet, bleek in Damasak.