De onderwijsongelijkheid in beeld bij twee VARA-talkshows

“Opleiding ouders bepaalt steeds meer eindniveau kind in onderwijs,” kopte NRC Handelsblad vorige week. Dinsdagavond werd dat verschil, hoewel met anekdotisch bewijs, schrijnend duidelijk tijdens de uitzendingen van De Wereld Draait Door en Pauw.

De redactie van DWDD nodigde economen Marike Stellinga en Mathijs Bouman uit om het probleem te duiden. De interessantste bijdrage in het gesprek kwam echter van tafelheer Özcan Akyol, die de ongelijkheid aan den lijve ondervond. “Ik kreeg in groep 8, na mijn Citotoets een atheneum-advies, alleen mocht ik van de juf die ik toen had niet naar het atheneum,” vertelde de schrijver. “Zij argumenteerde als volgt: jij hebt Turkse ouders, die zijn analfabeet, wie gaat jou thuis helpen met je huiswerk? Toen mocht ik dus niet naar het atheneum, ondanks mijn Cito-advies en moest ik ook naar de mavo net als alle andere kinderen met mijn achtergrond.”

Met Akyol kwam het uiteindelijk goed, maar niet voordat hij een lange omweg had afgelegd. “Ik ben van de mavo naar MBO, HBO gegaan en toen pas op een universiteit terecht gekomen. Heel veel moeten lenen, omdat mijn ouders inderdaad geen geld hadden en ik heb nu een enorme studieschuld. Ik heb het ook geschreven in mijn eerste roman, want ik was hier echt pisnijdig over. Ik heb een enorme omweg gemaakt om uiteindelijk toch nog op de universiteit terecht te komen en ik ben een schuld van 25 mille of zo aan het aflossen.”

Later op de avond schoof minister Jet Bussemaker aan bij Jeroen Pauw, alwaar zij haar beleid mocht verdedigen en inging op het probleem. Nu was het de (blanke en vermogende) bankier Peter Verhaar die zijn eigen ervaring deelde. “Mijn dochter ging naar mavo naar havo. De scholen legden een blokkade neer. Die willen eigenlijk alleen maar de beste mavo-leerlingen hebben, omdat ze graag willen scoren op lijstjes. Van kijk: wij hebben negentig procent slagingskans. Daardoor kunnen kinderen die eigenlijk best goed, maar langzaam zijn vaak die eerste stap niet eens maken. Wij hebben als blanke, hoogopgeleide ouders onze tong blauw moeten praten om te zeggen: wij willen gewoon dat zij naar de havo gaat.”

Alstublieft, het probleem in de notendop, gepresenteerd in twee VARA-talkshows.