In het IS-bolwerk Fallujah voltrekt een bloederige stadsguerilla

Het Iraakse leger is sinds zondag bezig met een groot offensief, waarbij de ten westen van Bagdad gelegen stad Fallujah, sinds 2014 in handen van terreurgroep Islamitische Staat, heroverd moet worden. De Irakese premier Haider al-Abadi kondigde de militaire actie met veel rumoer aan. De prijs die voor de actie zal worden betaald kan zomaar eens erg hoog zijn.

Reuters meldde maandag dat het Iraakse leger in de nacht van zondag op maandag is begonnen met bombardementen in centrale wijken van de stad, de eerste stad die in 2014 in handen van IS viel. Voordat de soldaten voet aan de grond kunnen zetten, zullen zij de landmijnen verwijderen die IS rondom de stad legde.

Premier al-Abadi sprak in zijn televisietoespraak over een aanstaande grote overwinning voor het Irakese volk. Hij prees daarbij de militaire visie en capaciteiten van de bevelhebbers van het leger en ’s lands contraterrorisme-eenheid. Toch is het nog maar de vraag of dat die overwinning zo klinkend wordt als de premier doet voorkomen.

Libië
Inderdaad, het Irakese leger boekt successen, met ondersteuning vanuit de lucht door de VS geleide coalitie. Zo werd de stad Rutba in de provincie Anbar, 400 kilometer ten westen van de Irakese hoofdstad Bagdad, onlangs ingenomen. Enkele maanden geleden viel Ramadi al in regeringshanden en eerder deze maand werd de valei waar de rivier Eufraat in Anbar door stroomt schoongeveegd van IS-strijders.

Kopstukken van IS slaan op de vlucht en verlaten Irak om in Libië te strijd voort te zetten. Naar verluidt zijn ook lagere bevelhebbers van de terroristische groepering IS massaal op de vlucht geslagen toen het Irakese regeringsleger begon met de belegering van de stad Karma in Anbar. Regeringscommandant kolonel Mahmoud Morzi al-Jumaili verklaarde voorts dat Iraakse veiligheidstroepen in samenwerking paramilitaire volksmobilisatie eenheden de controle over een strategische snelweg op de rand van Trebil, aan de grens met Jordanië, hebben heroverd. Ook zouden al ten minste 35 IS-terroristen zich zelf hebben overgegeven aan de Iraakse veiligheidstroepen, sinds die onlangs begonnen strategische posities in de buitengebieden van de stad Fallujah in te nemen.

Huis-aan-huis
Dat tot dusver alles voorspoedig lijkt te verlopen betekent evenwel nog niet dat de inname van Fallujah ook zo eenvoudig gaat worden. De stad is al twee jaar in handen van IS, langer dan welk ander gebied in Irak. Wat dreigt is een gecompliceerde stadsguerilla, met huis-aan-huisgevechten om ieder woonblok.

Eerder al, in 2004, woedde hier een hevige strijd. Amerikaanse troepen leidden toen een aanval tegen enkele duizenden opstandelingen en in de schermutselingen op de straten en in de huizen van Fallujah verloren duizenden mensen het leven. Evenzoveel gebouwen werden verwoest en de stad is die klap nog lang niet te boven gekomen. Die situatie dreigt zich nu te herhalen, te meer omdat het Iraakse leger slecht georganiseerd is, hetgeen volgens militaire deskundigen zal leiden tot een strijd die bloederig, heftig en met veel weerstand zal zijn.

De tot nu toe succesvol uitgevoerde militaire operaties stonden onder de leiding van de machtige sjiitische milities in het land en kregen luchtsteun vanuit de door de VS aangevoerde coalitie. Weliswaar hebben verschillende groeperingen – waaronder de sjiitische milities – aangekondigd dat ze zullen participeren in de strijd om Fallujah, desondanks valt te bezien hoe groot hun animo zal zijn. Bovendien is de commandostructuur diffuus, hetgeen een complicerende factor kan zijn gezien het uiteenlopende scala aan fracties die in de slag zullen participeren.

Hels inferno
Een deel van de honderdduizend burgers van Fallujah is, ondanks de angst voor halsstarrigheid van de Iraakse autoriteiten, inmiddels op de vlucht geslagen. De rest dreigt vast te komen zitten in een hels inferno. IS controleert alle in- en uitgangen van en naar Fallujah en staat burgers niet toe de stad te verlaten.

Deze dagen zal de strijd om Fallujah het smerige gezicht van oorlog laten zien. De coalitie zal haar luchtaanvallen op en rond Fallujah, die in de afgelopen week van start zijn gegaan, verder intensiveren, met de nodige (burger)slachtoffers als gevolg.

De herverovering van Fallujah zal de Irakese autoriteiten beter in staat stellen de veiligheid van hoofdstad Bagdad te garanderen, waardoor aanslagen, zoals die van de afgelopen weken die aan honderden mensen het leven hebben gekost, moeilijker worden en steeds minder zullen plaatsvinden. Toch zal IS hiermee nog niet verslagen zijn. Ondanks een hele reeks aan territoriale nederlagen heeft de beweging nog steeds de controle over uitgebreide delen van Iraaks grondgebied in het noorden en westen van het land, waaronder ook Mosul, ’s lands grootste stad na Bagdad.