2016 kan weleens topjaar worden voor de haaienbeet

Klimaatverandering, toenemende watersport en -recreatie en het herstel van de haaienpopulatie; deskundigen voorspellen dat 2016 een recordaantal slachtoffers van haaienbeten zal voortbrengen.

Het strandseizoen staat op het punt van start te gaan en vakantiegangers van over de hele wereld bereiden zich al voor op mediterrane en tropische stranden, met wit zand, helder water en ontspanning. Het laatste wat dan in je opkomt is dat de eerstvolgende duik die je neemt kan eindigen in de bek van een roofdier.

Toch zal volgens deskundigen precies dat in 2016 meer dan ooit het geval gaan zijn. Volgens George Burgess, directeur van International Shark Attack File aan de Universiteit van Florida zullen in 2016 meer mensen dan ooit worden aangevallen door een haai. “Waren dat er in 2015 98, waaronder zes dodelijke slachtoffers, voor dit jaar zal het aantal aanvallen van haaien de honderd overschrijden,” aldus Burgess.

De haaienpopulatie is aan het herstellen van een lange klap. Lange tijd was jagen op haaien toegestaan, op zijn laatst toen in 1975 de film Jaws uitkwam werd het een volkssport om zo veel mogelijk haaien te vangen en doden. Zowel sportvissen als commerciële vissers gingen actief op zoek naar het roofdier, waarbij de vangst gretig aftrek vond als haaiensteak in supermarkten of als haaienvinnensoep op het Aziatische continent. De populariteit van haaienvinnensoep was ook deels gebaseerd op de mythe dat haaienvinnen een krachtig afrodisiacum zouden bevatten. “Pas toen de haaienpopulaties met uitsterven bedreigd geraakten volgde er, begin negentiger jaren, beschermende wetgeving. Die laat nu effect zien met haaienpopulaties die aanzienlijke omvangen aannemen,” zegt Burgess.

Andere redenen dat steeds meer mensen door haaien zullen worden aangevallen hebben volgens Burgess te maken met klimatologische omstandigheden. Het opwarmen van de aarde maakt enerzijds dat ook water opwarmt, waardoor haaien in toenemende mate gebieden betreden waar ze voorheen niet kwamen. Burgess: “Tegelijkertijd zoeken mensen steeds meer het water op, zeker bij warm weer, en wordt watersport en -recreatie een steeds belangrijker tijdverdrijf. Steeds minder blijven strandgasten daarbij op het zand of in de directe nabijheid van het strand, waardoor het risico op een ongewenste ontmoeting met een haai toeneemt.”

Burgess en zijn universiteitsteam willen overigens geen onnodige onrust creëren en bagataliseren hun eigen voorspellingen meteen weer door er aan toe te voegen dat dodelijke aanvallen door haaien zo zeldzaam zijn, dat de waarschijnlijkheid groter is dat een strandganger bedolven geraakt onder een overdadig opgezet zandkasteel dat instort. Desalniettemin zijn de eerste geregistreerde aanvallen al een feit. Vorige week was het twee maal raak in Florida, met een aanval op een 57-jarige vrouw en een meisje van 11. Het meisje zwom naar verluid in ondiep water en liep zware bijtwoonden op. En ook dit weekend vielen twee slachtoffers, respectievelijk op nog geen 30 meter van het Californische strand en voor de kust van wederom Florida.

De waarschuwing voor haaien geldt niet enkel voor gebieden in Florida, de Verenigde Staten of andere plekken, zoals Australië, waar historisch al veel aanvallen door haaien plaatsvinden. Ook de Rode Zee – waar ook al verschillende slachtoffers vielen – en zelfs de Middellandse Zee zijn in dat opzicht een gevarenzone. ”Al gebeurt er eigenlijk nooit iets. Maar de waarschijnlijkheid neemt wel toe”, aldus Burgess.