Hoe een tv-drama over de Moszkowiczjes een juridische soap op zich werd

Later dit jaar verschijnt de VPRO-dramaserie De Maatschap, een vierdelige dramaserie over de ondergang van het imperium van een strafadvocatenfamilie in naoorlogs Nederland. De schrijvers baseerden zich, vanzelfsprekend, op de familiegeschiedenis van ’s lands bekendste advocatengeslacht: de Moszkowiczjes. Ironisch genoeg, maar niet geheel verrassend, riepen de makers hiermee juridisch heisa over zich af.

In De Maatschap stampt patriarch Meyer, gespeeld door Pierre Bokma, een advocatenbedrijf uit de grond nadat hij terugkeert uit Auschwitz. Zijn vier zoons worden klaargestoomd voor overname. Daan Schuurmans speelt een van de zonen, die een drugsverslaving achter de rug heeft. Zijn personage werd gebaseerd op zoon Robert Moszkowicz. Net als in het geval van de familie Moszkowicz worden in De Maatschap drie van de vier zonen in de loop van hun carrière van het tableau geschrapt.

Robert Moszkowicz meent dat de serie, inmiddels opgenomen, een schending is van zijn auteursrechten, zo meldde Quote in mei. Scenaristen Hein Schütz en Alma Popeyus zouden ‘een zeer persoonlijke scène’ uit zijn autobiografie De Straatvechter, mijn verhaal hebben overgenomen. Schütz en Popeyus ontkennen dat. In de passage gebruikt Moszkowicz voor het eerst in zijn leven heroïne. Robert Moszkowicz heeft beslag laten leggen op het script. De rechter stemde in met het verzoek om de laatste versie van het scenario nader te onderzoeken om uit te wijzen of de scène inderdaad geschreven is, of dat deze a l’improviste tot stand is gekomen. Roberts zoon Yehudi Moszkowicz, tevens ingeschakeld als vaders advocaat, sluit een totaal uitzendverbod niet uit, zo valt te lezen op de website van Quote.

De inzage leverde niet het gewenste resultaat op, concludeerde zoon Yehudi vorige week, eveneens tegen Quote. Inmiddels heeft hij toestemming gekregen van de rechter om twaalf getuigen te verhoren, onder wie de schrijvers, regisseur Michiel van Jaarsveld, hoofd drama van de VPRO Joost de Wolf en acteurs Schuurmans en Bokma.

De VPRO liet gisteren weten het besluit van de rechter te hekelen: ‘De getuigenverhoren volgen op een eerdere beslaglegging op het scenario van De Maatschap op verzoek van Moszkowicz en een gerechtelijk onderzoek naar mogelijke schending van het auteursrecht. Afgelopen vrijdag oordeelde de rechtbank nog dat er op geen enkele wijze aannemelijk kon worden gemaakt dat er een schending van auteursrechten dreigde en veroordeelde Moszkowicz tot het betalen van de proceskosten.

‘De VPRO maakt zich zorgen over het effect dat het inzetten van deze instrumenten heeft op de vrijheid van meningsuiting en de creatieve vrijheid van makers. Door makers en acteurs onder ede gedwongen verklaringen af te laten leggen over de inhoud van een productie, wordt volgens de VPRO een kritische grens overschreden. De artistieke en journalistieke vrijheid waarop makers in Nederland moeten kunnen vertrouwen komt hiermee onder druk te staan.’

De Maatschap reconstrueert niet alleen een turbulente familiegeschiedenis; volgens de VPRO is de serie een mooi naslagwerk van de ontwikkelingen binnen de vaderlandse advocatuur. Ongevraagd raakte de VPRO daar zelf bij betrokken. Mocht het script op bevel van de rechter worden herzien, of er reshoots plaatsvinden: mogelijk kan het einde van de serie nog wat passender worden gemaakt.