De nieuwste remedie tegen malaria? Slaap met een kip!

Goed nieuws in de strijd tegen malaria. Wetenschappers hebben ontdekt dat muggen die drager zijn van het malariavirus liever niet in de buurt van kippen en andere vogels komen. Dat biedt perspectief in de strijd tegen de infectieziekte.

Volgens de Verenigde Naties heeft malaria in het afgelopen jaar aan 400.000 mensen in Afrika het leven gekost. Daarmee is het aantal slachtoffers weliswaar gedaald, maar onderzoekers zijn even goed nog steeds op zoek naar manieren om de verspreiding van de ziekte een halt toe te roepen. De malariaparasiet, die zich aanvankelijk verstopt in de lever voordat hij de bloedbaan induikt, wordt van mens op mens overgedragen door muggen als ze bloed drinken. Daarom worden steeds vaker bestrijdingsmiddelen tegen muggen ingezet in de strijd tegen malaria. Gebleken is echter dat het gebruik van insecticiden sommige muggen ook steeds resistenter maakt tegen de aanwending van deze bestrijdingsmiddelen. Wetenschappers uit Ethiopië en Zweden deden daarom experimenten met muggen en uit een daarvan kwam naar voren dat muggen die drager zijn van het malariavirus de neiging hebben om kippen en andere vogels te mijden. Muggen gebruiken hun reukzin om een dier te zoeken dat ze kunnen prikken, maar in de veren van kippen zit iets dat muggen niet lekker vinden, zo constateerden de onderzoekers.

Bij het testen van het bloed in muggen die onlangs hadden gevoed, bleek dat van de 1.200 muggen slechts één in een kip had geprikt. In alle andere gevallen bleken mensen of vee de onvrijwillige donoren te zijn. Vooral runderen moesten het daarbij ontgelden. Zij werden in 63 procent van de gevallen geprikt, terwijl dat voor mensen bij 20 procent lag. Ook geiten en schapen werden door muggen geprikt, maar in mindere mate. De onderzoekers stelden echter ook vast dat runderen alleen het meest geprikt worden zo lang ze buiten staan. In sommige delen van Ethiopië is het gebruikelijk de dieren in bepaalde jaargetijden in huis te nemen. In die situatie gaven de muggen plots de voorkeur aan mensen, die dan goed waren voor 69 procent van de muggen-maaltijden, terwijl slechts 18 procent van de muggen runderbloed in zich had. Kippen werden onder die omstandigheden geen enkele keer geprikt. In het onderzoeksgebied waren ongeveer 6.700 mensen, 10.000 runderen, 3.200 kippen, 850 geiten en 480 schapen waar de muggen uit konden kiezen.

Een van de wetenschappers, professor Rickard Ignell van de Zweedse universiteit voor landbouwwetenschappen zegt verrast te zijn dat malariamuggen de geur van kippen afstotelijk vinden. “Deze studie toont voor de eerste keer aan dat malariamuggen een bepaalde diersoort bewust vermijden op basis van geur”, aldus Ignell. De onderzoekers identificeerden vier karakteristieke stoffen in de veren van kippen die een afstotende werking bleken te hebben en willen hiermee een natuurlijke insectenspray ontwikkelen. Onduidelijk is nog waarom de kippengeur zo afstotend is voor muggen. Mogelijk beschutten de veren de kippen al te goed tegen muggen en zijn de vogels tevens een directe bedreiging voor muggen. Om zelf niet gegeten te worden zouden de muggen dan zo geëvolueerd zijn dat ze de dieren vermijden. Een alternatieve theorie is dat kippenbloed maar weinig voedingsstoffen bezit of voor insecten moeilijk verteerbaar is.

De wetenschappers publiceerden de uitkomsten van hun onderzoek in het vakblad Malaria Journal.