Hoe sjoemelhoning de natuurzuivere honing bedreigt

Na valse olijfolie en andere vervalste levensmiddelen is ook de authenticiteit van honing dubieus geworden op de wereldwijde voedselmarkt. Het was al langer bekend dat heel wat potjes niet voldoen aan de Europese regels, maar het probleem lijkt groter dan aanvankelijk gedacht.

Vorig jaar bleek al tot bijna een derde van in de EU gekochte honing niet te voldoen aan de Europese regels. Het gesjoemel varieerde van verkeerde herkomstvermelding tot op het etiket vermelde – niet bewezen – positieve gezondheidseffecten, maar ook de niet vermelde toevoeging van goedkope suikers. Nu blijkt dat de omvang van het gesjoemel nog veel groter is. De oorzaak hiervan is de wereldwijd toegenomen vraag.

In de afgelopen vijf jaar nam de vraag met 50 procent toe, terwijl het aanbod nog geen 10 procent steeg. Nog erger is het in Azië. Daar is het aantal bijenkasten weliswaar gegroeid met 13 procent: de export steeg met bijna 200 procent. Een land als China – een van ’s werelds grootste producenten en consumenten van honing – maakt per jaar 450.000 ton. Daarvan is 150.000 ton voor de export naar het buitenland bestemd. De resterende 300.000 ton is niet voldoende om te voldoen aan de binnenlandse vraag van 700.000 ton.

Knoeien met herkomst
De Franse krant Le Figaro schreef dinsdag over deze gigantische vraag-en-aanbodverschillen, en de gevolgen ervan. De krant sprak meerdere organisatoren van internationale honingexporteurs. Om aan de groeiende vraag te voldoen wordt de (inter)nationale markt overspoeld met frauduleuze producten, schrijft de krant.

Valse etikettering, knoeien met de herkomst, toevoegen van suikerstroop: in de praktijk blijkt het schering en inslag te zijn. Uitgebreide sampling in alle 28 EU-lidstaten en in Zwitserland en Noorwegen heeft dit aangetoond. In totaal werden tussen juni en november 2015 2.237 soorten honing getest. Hiervan stond 39 procent te boek als ‘blended‘ honing, dus gemengd uit verschillende herkomsten. Bijna een op de vijf (19 procent) bleek niet te voldoen aan reglementen. (Denk aan herkomstlabeling, verwerkingsmethode, suikergehalte of onbewezen gezondheidsclaims.)

Bijna een derde (30%) van de frauduleuze producten was aangelengd met goedkope suikerstroop. Door middel van pollenanalyse bleek dat 37 procent was gelabeld met de verkeerde botanische oorsprong en 10 procent met de verkeerde geografische oorsprong. Ook op potten waarop staat dat de inhoud ‘100% natuurzuiver’ is, valt het een en ander aan te merken.

Volgens Monique van der Vloed, (natuur)voedingsdeskundige, voedingscoach en auteur van de boekenreeks Dat maken we ‘natuurlijk lekker’ zelf!, betekent honderd procent natuurzuiver enkel dat er geen verdere toevoegingen zijn gedaan. “Het zegt verder totaal niets over hoe het product is gemaakt”, aldus Van der Vloed. “Vaak gaat het om een verhitting boven de 45 graden. Hierdoor verdwijnen in één klap alle gezonde voordelen van honing en hou je min of meer vloeibare suiker over.”

Suikerwater
Volgens Van der Vloed hebben beroepsimkers uit het buitenland de beschikking over soms wel 3.000 bijenvolkeren en kunnen ze daar dan ook ruim van leven. “Nederlandse imkers hebben er gemiddeld hooguit 100,” beweert ze. “Als je zo weinig honing kunt produceren, probeer je er zoveel mogelijk van te maken, om zoveel mogelijk te kunnen verkopen. Wat vaak gebeurt is dat de bijen dus in de winterperiode suikerwater krijgen bijgevoerd. Dat staat overigens niet op de potjes vermeld. En natuurlijk hoort suikerwater (gewoon geraffineerde suiker) niet thuis in een jaarlijkse cyclus van een bijenvolk. Als een bijenvolk dus wordt gevoed met suikerwater, kun je ook niet meer echt spreken van natuurzuiver en biologisch,” aldus Van der Vloed.

Echte, natuurzuivere honing is dus een zeldzaamheid. Maar ook met de ‘onechte’ honing wordt dus nog het nodige gerommeld, wat vaak niet of foutief op het etiket staat vermeld. Dit gesjoemel met honing zou zelfs zo erg zijn dat de geproduceerde honing, die goedkoper is dan echte honing, de honingprijs zwaar onder druk zet waardoor imkers in financiële problemen dreigen te geraken. Daarmee zijn niet enkel consumenten, maar ook producenten slachtoffer van de fraude.

De Franse Union Nationale de l’Apiculture Française (UNAF) liet weten, zo schrijft Le Figaro, dat sjoemelhoning een groter probleem is voor de sector dan pesticiden en bijensterfte. Volgens de UNAF moeten nationale autoriteiten ingrijpen met meer en beter productproeven en de resultaten van deze tests mondiaal delen.

Tot die tijd zit er voor de consument niets anders op dan de kwaliteit van de honing te bepalen aan de hand van de prijs. Van der Vloed adviseert: “Je kunt onthouden dat alle niet-biologische, gesuikerde en met suikerwater gevoerde honing goedkoper zijn dan ‘echte’ honing. Suikerwater kost immers veel minder dan echte zuivere honing. Dit wordt altijd in verkoopprijzen doorgerekend. In dit geval is dure honing in de meeste gevallen de beste honing.”