De Europese gevangenissen zitten vol Marokkanen en Roemenen

Journalistiek onderzoek toont aan dat veel van de vreemdelingen in gevangenissen in de Europese Unie de Roemeense nationaliteit hebben. Wereldwijd gezien zijn de gevangenen met een Marokkaanse nationaliteit oververtegenwoordigd.

Bron: The Black Sea
Aantal gevangenen in EU-gevangenissen. Bron: The Black Sea

Binnen de EU is Roemenië het land dat het hoogste aantal expatriates in een buitenlandse gevangenis heeft, en wereldwijd gezien is Marokko het land met de meest staatsburgers in EU-gevangenissen. Dat blijkt uit gegevens die zijn verzameld door de journalisten van The Black Sea, een non-profitcollectief van journalisten. Zij onderzochten officiële statistieken uit 25 EU-landen. Enkel van Kroatië, Malta en Cyprus waren geen gegevens beschikbaar. Uit de gegevens blijkt dat er binnen de EU 11.700 Marokkanen, 11.511 Roemenen, 4.798 Turken en 4.449 Polen in een niet-vaderlandse gevangenis maar binnen de EU vastzitten.

Exodus
De Roemenen zitten veelal vast voor kleine criminaliteit, zoals winkeldiefstal, inbraak en zakkenrollerij. De daders – waaronder veel Roma – zijn arm, slecht opgeleid en worden in binnen- en buitenland vaak gediscrimineerd, schrijven de onderzoekers van The Black Sea.

In Duitsland zit bijna 60 procent van de Roemenen in de gevangenis wegens diefstal, zo stellen de onderzoekers. Daarvan zijn er velen draaideurcrimineel, die vanwege kleine vergrijpen steeds opnieuw in de gevangenis belanden. Er zijn echter ook Roemenen die gevangen zitten vanwege hun betrokkenheid bij criminele bendes die aan online fraude, mensenhandel en plofkraken van geldautomaten doen.

Het grote aantal Roemenen is volgens de onderzoekers terug te voeren op de massale exodus die plaatsvond nadat Roemenië lid van de EU werd. Officieel zijn er nu 2,9 miljoen Roemenen die buiten hun eigen land leven. Daarmee zijn ze na Polen de grootste expatbevolking in de EU en de meesten van hen – meer dan een miljoen – leven in Italië. Italië telt ook het hoogste aantal ‘Roemeense gevangenen’.

Vluchtelingen
Als de Europese grenzen buiten beschouwing worden gelaten, dan is Marokko het land met het hoogste aantal gevangenen in een EU-gevangenis. Met name Duitsland ziet een stijging in het aantal delinquenten dat afkomstig is uit Marokko en Algerije. Het zijn voornamelijk jonge mannen uit lagere sociale klassen die op zoek zijn naar een beter leven in Europa, schrijven de journalisten. Velen hebben geen familie in Duitsland, beschikt niet over verblijfsvergunning en heeft ook geen recht op asiel. Toegang tot de arbeidsmarkt krijgen is voor hen vrijwel uitgesloten.

Een grote groep Marokkanen in Duitsland zoekt daarom zijn heil in zakkenrollerij. Dit geheel in tegenstelling tot vluchtelingen uit Irak en in het bijzonder uit Syrië, die in de gevangenisstatistieken (grotendeels afkomstig uit het jaar 2015) vrijwel niet voorkomen. De onderzoekers stellen dat vooral mensen uit Syrië over het algemeen vrij goed opgeleid zijn en veel beter aansluiting vinden op de arbeidsmarkt.

Bendes
Procentueel gezien is Litouwen het land binnen de EU waarvan het hoogste percentage van de expatbevolking in een penitentiaire inrichting verblijft. De onderzoekers schatten dat van de ongeveer 330.000 Litouwse expats in de EU er rond de 2.000 in de gevangenis zitten. Dat komt neer op 0,60 procent. Niet veel, maar nog altijd tweemaal zo hoog als Letland en Roemenië. Beide landen die met 0,39 procent ook hoog scoren qua percentage expats in de gevangenis.

De Litouwers zijn volgens het onderzoek veelal georganiseerd in rondtrekkende bendes die zich schuldig maken aan inbraken en diefstal. Het merendeel van de producten die gestolen worden in de EU, vindt zijn weg naar Litouwen. De bendes richten zich vooral op Noord-Europa, met name het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Noorwegen, Nederland en Ierland. Ze stelen vooral telefoons, computers en dure auto’s, maar ook werktuigen, waaronder ook machines van bouwbedrijven. Die verdwijnen ofwel binnen de EU, of ze worden vervoerd naar het land van herkomst waar ze op de lokale markt worden aangeboden. Als dat laatste niet lukt, omdat goederen te groot en dus te opvallend zijn, dan worden ze gewoon gedemonteerd en in delen verkocht.

Veel van de buitenlandse criminelen die in de EU vast zitten, kwamen met grote verwachtingen over een beter leven, maar vonden het vervolgens moeilijk om als immigrant een nieuw leven elders te beginnen en de aansluiting op de arbeidsmarkt te vinden. Deze ervaring, zo stellen de onderzoekers van The Black Sea, hebben vele migranten van het rechte pad af gebracht.

Toch heeft de instroom aan migranten van de afgelopen 15 jaar niet geleid tot meer criminaliteit, schrijven de onderzoekers. Volgens hen schommelt het aantal criminelen in een gevangenis in de EU van 2002 tot 2014 tussen 610.000 en 650.000. Op 1 september 2014 was er sprake van 620.540 delinquenten in EU-gevangenissen.

Een link tussen migratie en criminaliteitsgolven is daarmee volgens de onderzoekers op basis van deze gegevens niet te leggen. Wel is het zo dat men in de gevangenen veelal (18 procent, 113.000 personen) een buitenlandse achtergrond had. De meerderheid was afkomstig uit een andere EU-lidstaat.