Wat de First Lady haar man kan bijbrengen over nationalisme

Na de verkiezing van Donald Trump als president van de Verenigde Staten houdt de wereld zijn adem in. Slaat de Republikein nu een extreem nationalistische koers in? Iemand die ongetwijfeld mee kan praten over de mogelijke gevolgen van een dergelijk presidentschap is zijn vrouw en aanstaande First Lady Melania Trump.

Melania Knavs werd in 1970 in Sevnica geboren, een klein stadje in de toenmalige Socialistische Federale Republiek Joegoslavië (SFRJ), en groeide op in een turbulente tijd. Op haar tiende stierf Josip Broz Tito, de ‘grote leider’ die het land bij elkaar hield. Het duurde vervolgens nog een jaar of tien (een decennium waarin het door socialist Tito onderdrukte nationalisme tot volle wasdom kwam) tot populistische politici handig gebruikmaakten van onvrede en oude rancune, voortgekomen uit twee wereldoorlogen en het Ottomaanse Rijk.

Nu woonde Melania in het noorden van de SFRJ, het huidige Slovenië. Als een van de eerste scheidde het gebied zich af van de rest van Joegoslavië, en als een van de weinige republieken kwam Slovenië er zonder al te veel kleerscheuren vanaf. Maar ook in Slovenië in 1991 was daar de oorlogsdreiging en stonden de troepen van het door Servië gedomineerde Joegoslavische volksleger klaar om het land binnen te vallen. Dat dit uiteindelijk niet gebeurde was een zegen voor het land.

Maar hetzelfde kan niet gezegd worden van de rest van de republiek, eind jaren negentig. In Melania’s buurland Kroatië, in Bosnië en Herzegovina en meer naar het zuiden in Kosovo werden onder leiding van nationalistische politici die hun eigen agenda volgden de gruwelijkste misdaden tegen de menselijkheid gepleegd. Politici die ook democratisch verkozen werden, en dezelfde ronkende oorlogstaal verkondigden als Donald Trump. Toen de doos van Pandora eenmaal geopend was ging het snel, en werden etnische zuiveringen en volkerenmoord schering en inslag.

Mocht Melania nog enige affiniteit met haar roots hebben, dan kan ze haar man vast en zeker behoeden voor een en ander. Maar ik zou er niet te vurig op hopen.