Hoe we de planeet in moordtempo (over)bevolk(t)en

Tweehonderdduizend jaar. Zolang bewandelt de mens in zijn huidige vorm zo ongeveer de aarde. Op de gehele geschiedenis van de planeet is dat ontzettend kort. Maar in die korte tijd zijn we uitgegroeid van een zeldzame haarloze primaat naar een alomtegenwoordige soort waarvan er ruim zeven miljard zijn.

Voor een haarloze aap zonder klauwen, slagtanden of andere jachtkunsten is dat curieus. De groei van onze hersenen heeft ons een voordeel gegeven, dat er uiteindelijk voor zorgde dat we zijn waar we nu zijn: op de rand van de carrying capacity van onze planeet. Waar die ligt? Daar zijn wetenschappers het niet geheel over eens. Sommige zeggen negen, anderen zeggen dat elf miljard het maximumaantal is dat onze planeet aankan.

Hoe dan ook, we waren lang niet altijd zo talrijk. Tot zo’n tienduizend jaar geleden liepen er slechts een paar miljoen mensen over onze gehele aardbol. De omslag kwam geleidelijk, toen er landbouwtechnieken uitgevonden werden waardoor levensomstandigheden verbeterden. Tijdens het Romeinse Rijk bereikte de populatie een piek, die kort na de val daarvan, in de vroege middeleeuwen, gevolgd werd door een daling. Ook de builenpest had rond 1350 zijn zichtbare weerslag op de wereldbevolking, maar daarna steeg de lijn weer.

Rond het jaar 1800 bereikte de teller 1 miljard, en vanaf daar gaat het heel snel. De explosieve groei van de wereldbevolking brengt ons nu naar het punt waar we nu zitten. Onderstaand filmpje visualiseert dit op een indrukwekkende manier, en houdt niet op bij het jaar 2016. De groei zwakt wat af, maar als de wereldbevolking naar verwachting door blijft groeien, bereiken we rond het jaar 2100 de elf miljard, volgens velen dus voorbij het draagvermogen van onze planeet.

Wat er dan gebeurt? Niemand die het met zekerheid kan zeggen, omdat het simpelweg nog nooit voorgekomen is. De wereldberoemde natuurkundige Stephen Hawking schat onze overlevingskansen op de lange termijn ook niet al te gunstig in. Maximaal duizend jaar geeft hij de mensheid nog om te overleven op aarde. Zijn oplossing? Zo snel mogelijk een nieuwe planeet vinden om op te leven. En dan begint de teller weer van voren af aan.

De Redactie