Europese opvang migranten is een grote chaos

Toen afgelopen donderdag een vrouw en een jong kind stierven in een asielzoekersdetentiecentrum op het Griekse eiland Lesbos, was dat het begin van grootschalige rellen en confrontaties tussen migranten en politie. De twee werden gedood in het Moria kamp, toen tijdens het koken een gasfles explodeerde en asielzoekers wijten hun dood aan de erbarmelijke leefomstandigheden in het kamp. Ook elders in Europa was het raak tussen migranten en ordediensten. Het tekent de Europese chaos rond de vluchtelingenproblematiek.

Moria is een zogenaamde asielzoekershotspot die door de Europese Commissie is gecreëerd om migranten te screenen en registreren. De asielzoekers omschrijven de leefomstandigheden in het kamp als vergelijkbaar met een open gevangenis waar geweld en dood aan de orde van de dag zijn. Het kamp staat bekend om zijn hoge aantal zelfmoorden, groepsverkrachtingen, seksueel misbruik van kleine kinderen en talloze vechtpartijen. Migranten staan er onder voortdurende druk en vrezen voor hun veiligheid. Toen vorige week twee mensen tijdens het koken omkwamen door een ontploffende gasfles was de maat voor velen van hen vol. Het kwam tot geweldsuitbarstingen tegen de Griekse politie en er vielen verschillende gewonden.

Verantwoordelijkheid 
Volgens de Europese Commissie is de verslechterende veiligheidssituatie in de overvolle kampen niet op haar terug te voeren. De kampen, zo meldt de Europese Commissie, worden beheerd door de Griekse regering en vallen onder Griekse verantwoordelijkheid. Griekenland heeft zich tot dusver echter nog niet ingezet om de situatie in de opvangkampen te verbeteren, ondanks eerdere incidenten. Afgelopen september was het ook al raak in het kamp. Uit frustratie over het trage asielregistratieproces en opgestookt door geruchten over migranten die massaal terug naar Turkije worden gestuurd, staken migranten het vijfduizend bewoners tellende kamp in brand. Formeel heeft Moria een capaciteit van 3.500 vluchtelingen.

Andere landen
Ook elders in Europa was het raak. Eind oktober en begin november kwam het tot gewelddadige uiteenzettingen tussen de Parijse politie en migranten afkomstig uit de geruimde ‘Jungle van Calais’, die in de Franse hoofdstad een nieuw kamp wilden bouwen. In een opvangkamp in Harmanli in Bulgarije werden honderden migranten opgepakt toen ze uit een detentiecentrum wilden ontsnappen. Daar waren ze opgesloten, omdat lokale media geruchten verspreiden dat de migranten dragers van besmettelijke infectieziekten zouden zijn. Kampbewoners lieten zich echter niet opsluiten en eisten vrije doorgang om hun reis naar West-Europa te kunnen voltooien. Toen die eis niet werd ingewilligd staken ze de boel in brand, waarna ze stenen en brandende meubels op de toesnellende ordediensten gooiden. De politie reageerde met rubberen kogels en waterkanonnen om de drieduizend overwegend Afghaanse migranten in bedwang te houden.

In Turijn raakten migranten vorige week meermaals slaags met lokale bewoners. Circa driehonderd van de 1.500 Afrikaanse migranten die illegaal in de Italiaanse stad verblijven, protesteerden tegen de in hun ogen racistische houding van de Italianen. De demonstranten gaven aan dat ze wilden laten weten dat ‘ook zij mensen zijn die een fatsoenlijk leven verdienen’, maar al snel sloeg de sfeer van het protest om. Sommigen asielzoekers riepen op tot wraak voor hun uitsluiting door de Italiaanse gemeenschap, daarbij hun waardering voor de aanslag op het Parijse Bataclan theater kenbaar makend. De ‘wraak van de uitgeslotenen’ werd het door sommige migranten genoemd. “Een van jullie, voor een van ons”, was een andere leus die te horen was. Het protest mondde uit in brandstichting, vernieling en bedreiging van Italiaanse voorbijgangers, die ook flessen en andere voorwerpen op zich af zagen vliegen.

Slachtoffer
Ook migranten worden overigens slachtoffer van geweldsuitbarstingen. Vorige week gooiden individuen die banden onderhouden met de Griekse neo-nazi partij Gouden Dageraad brandbommen en stenen op het tentenkamp Souda in het Griekse Chios. De aanval zou een reactie zijn geweest op de diefstal van vuurwerk uit een lokale winkel door vier Algerijnse en een Iraanse tiener.

Gezien de oplopende spanningen in Griekenland heeft de Belgische overheid de door haar in het vluchtelingengebied gestationeerde hulpverleners gerepatrieerd in verband met de onveilige situatie op de Griekse eilanden. Ook volgens Vincent Cochetel, de directeur van de Europese tak van de vluchtelingenorganisatie van de VN, hebben we nog meer rellen tegoed. Volgens Cochetel duurt het registratieproces op de eilanden te lang en dat geeft spanningen. “Mensen plegen zelfmoord op een dagelijkse basis, er is voortdurend brand, vijandige groepen leven dicht op elkaar. Als je mensen in dit soort omstandigheden vasthoud worden ze boos”, aldus Cochetel.