De tragische val van de eerste Afghaanse pilote

Enkele jaren geleden stond ze nog te boek als een teken van hoop voor Afghaanse vrouwen. Nu wordt de Afghaanse luchtmachtpilote Nilofar Rahmani uitgemaakt voor lafaard en verrader.

Nilofar Rahmani, 25, is de eerste vrouwelijke Afghaanse piloot. Ze heeft net haar vijftien maanden durende training in de Verenigde Staten afgerond. Ze wil echter niet terug om te vechten voor haar eigen land, maar heeft asiel in de VS aangevraagd. Doodsbedreigingen aan het adres van haar en haar familie zouden de reden voor de beslissing van deze Afghaanse officier zijn.

Rahmani wilde naar eigen zeggen vanaf kinds af aan piloot worden. Haar grote voorbeelden waren twee vrouwelijke helikopterpiloten die tijdens het Sovjettijdperk in Afghanistan in actieve dienst waren. Die droom bleek pas met de val van het Taliban-regime realiteit te kunnen worden. Tot die tijd werden vrouwen niet toegelaten tot de Afghaanse krijgsmacht.

De stap van Rahmani om toe te treden tot de luchtmacht werd breed uitgemeten in de media. Ze werd wereldwijd geprezen als een toonbeeld van de nieuwe vrijheid van vrouwen in Afghanistan. Beelden van haar gingen heel de wereld over en tijdschriften, kranten en televisiezenders lieten de aantrekkelijke Afghaanse zien, dan eens in strakke overall met een Ray Ban-zonnebril, dan weer eens met haar hoofddoek nonchalant om. Drie jaar geleden voltooide ze haar basisopleiding en afgelopen jaar ontving ze van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken een onderscheiding omwille van haar bewezen moed, als vrouw die leerde vliegen, terwijl de Taliban haar en haar familie bedreigden.

Nieuw rollenpatroon
Van die euforie over de vrouwelijke Top Gun is inmiddels weinig over. Volgens de krant Wall Street Journal hoopten de doodsbedreigingen tegen Rahmani zich op; de Taliban zouden de moslima naar het leven staan en ook haar familie werd bedreigd vanwege haar werk, dat door velen in Afghanistan als onvrouwelijk en als een schande voor de familie-eer wordt gezien.

Rahmani’s broer werd aangevallen door onbekenden, de familie verhuisde meermaals uit angst voor agressie. Vrouwelijke luchthavenmedewerkers werden door de Taliban vermoord en ook binnen de Afghaanse politiek klonken afkeurende geluiden over de nieuwe rollen die vrouwen begonnen te vervullen. Binnen de Afghaanse luchtmacht werd de komst van Rahmani niet bejubeld; mannelijke piloten behandelden haar slecht, zo liet Rahmani deze maand aan de New York Times weten.

De verhalen staan in schril contrast met de eerdere officiële lezing van het Afghaanse leger, waaruit lof klonk dat Rahmani de gelederen kwam versterken en daarmee ook een prominente rol voor de emancipatie van de vrouw in Afghanistan zou spelen. Volgens Rahmani was dit slechts window dressing, want de Afghaanse luchtmacht zou gestopt hebben haar salaris te betalen op de dag dat ze het land verliet voor vliegtraining in de Verenigde Staten. Die combinatie van factoren – het niet kunnen voorzien in haar eigen levensonderhoud, ondergewaardeerd en veracht worden en haar vrees voor haar leven – waren voor Rahmani redenen genoeg om na de voltooiing van haar aanvullende vliegopleiding in de Verenigde Staten daar asiel aan te vragen.

Verzonnen
Haar vertrek wordt haar niet door iedereen in dank afgenomen. De New York Times meldt dat op sociale media druk wordt gediscussieerd of dat Rahmani nu Afghanistan in de steek laat, of dat het omgekeerde het geval is. Voor sommigen is de verslechterde, gevaarlijke situatie in het land de reden dat Rahmani niet terug wil keren en voor hen is zij – in haar hoedanigheid als militair – een deserteur en verrader. Anderen roepen juist op om de discussie te voeren over de positie van vrouwen binnen de Afghaanse krijgsmacht en zijn van mening dat Rahmani onvoldoende steun heeft gekregen, zoals wel meer vrouwen in Afghanistan.

De Afghaanse regering veroordeelt Rahmani’s weigering om terug te keren scherp en noemt het een schande dat een officier wegloopt in het aangezicht van de vijand, aldus Wall Street Journal. Het Afghaanse ministerie van Defensie stelt dat Rahmani de bedreigingen tegen haar persoon heeft verzonnen om asiel aan te kunnen vragen. Volgens het ministerie zijn er mogelijkheden genoeg voor Rahmani om klachten in te dienen en hulp te vragen.

Of Rahmani ook daadwerkelijk in de VS mag blijven, valt nog te bezien. Desalniettemin blijft ze geloven dat Amerika het beloofde land is waar vrouwen tot grootse dingen in staat zijn. Na jaren geroepen te hebben dat vrouwen over de gehele wereld en – niet in de laatste plaats – in Afghanistan in zichzelf moeten geloven en hun dromen moeten realiseren, is de strijdlust weg. “Baanbrekende ambities zijn nutteloos in het Afghanistan van vandaag”, zo liet ze optekenen door de New York Times. “Het is beter om te dromen en de dromen niet uit te laten komen.”