Aan dit boek dankt Frau Merkel haar wereldvisie en beleid

In 2013 raakte Angela Merkel gewond tijdens het langlaufen in Zwitserland en raakte bedlegerig. Ze begon aan het boek The Transformation of the World van de historicus Jürgen Osterhammel. Een flinke pil (1500 pagina’s). Een maand later nodigde Frau Merkel de auteur uit op haar zestigste verjaardag. Hij trakteerde haar op een uur durend college.

Een Duits verslaggever van The Guardian zocht contact met Osterhammel, en doet een aardige conclusie: het geschiedkundige boek heeft zo’n indruk gemaakt op de Duitse Bondskanselier, dat ze haar huidige wereldbeeld en politieke beleid er deels aan te danken heeft.

The Transformation of the World (Die Verwandlung der Welt) beslaat grofweg de periode 1860 tot 1914, het jaar waarin de Eerste Wereldoorlog uitbrak en Europa voorgoed veranderde. Grenscontroles en slagbomen deden hun intrede, bewegingsvrijheid werd verbonden aan een paspoort en handelsverkeer werd georganiseerd.

Voor de uitbraak van de Grote Oorlog floreerden globalisatie, migratie en technologie. Een parallel met de wereld van nu is snel geschapen. Merkel zou dan ook, impliceert de journalist van The Guardian, een aantal lessen hebben getrokken uit het werk van historicus Osterhammel. Haar aanpak van de eurocrisis in het algemeen en die in Griekenland in het bijzonder, en belangrijker nog, de migratie en xenofobie, zouden beïnvloed zijn door The Transformation of the World. Haar grote uitdaging van het aankomende jaar, waarin ze voor het vierde maal verkozen zou kunnen worden als kanselier, zal de sociale ontwrichting in Duitsland door digitalisatie zijn.

“Haar benadering van de wereldorde op de lange termijn is zeer serieus,” laat Osterhammel The Guardian weten. “Zo lijkt ze te begrijpen dat migratie en mobiliteit een historische dimensie hebben. (-) Globalisatie is geen soepel en goedaardig proces zoals modernisering dat vijftig jaar geleden was. Globalisatie is altijd oneven, onregelmatig, omkeerbaar, tegenstrijdig, brengt winnaars en verliezers voort, geen product van de natuur, maar van de mens.”

Osterhammel, een SPD-stemmer, laat de krant eveneens weten dat de waardering wederzijds is. “Ik ben een persoonlijke fan van de kanselier. (-) Maar weinig mensen lezen mijn boek van het begin tot het eind. Dat hoeven ze ook niet te doen, en ik hoop dat de kanselier dat niet heeft gedaan. Er zijn zoveel meer boeken waaruit je kunt leren. Ik vind het allang fantastisch dat oudere politici überhaupt geschiedenisboeken lezen.”