De ware uitwassen van de basmatimythe worden nu pas zichtbaar

De mythe van basmatirijst ontkracht door reportagemakers

Wie basmatirijst koopt kan op de verpakking lezen dat het een heel speciaal product betreft. Deze rijst zou afkomstig zijn uit een idyllische regio aan de uitlopers van de Himalaya. Een nieuwe reportage van National Geographic weet dit beeld te ontkrachten. In werkelijkheid wordt de rijst geteeld met ernstig vervuild grondwater in dorpen op het Indiase platteland.

Ergens begin van de tweede helft van de vorige eeuw doen bestrijdingsmiddelen hun intrede op de Indiase basmativelden. Door de lokale bevolking worden ze enthousiast onthaald als een wondermiddel dat de oogst op bijna miraculeuze wijze doet toenemen met tientallen procenten. Mede aangespoord door deze successen beginnen de verbouwers van basmatirijst in de Indiase regio Punjab het gebruik van bestrijdingsmiddelen nog verder op te schroeven om zo hun opbrengsten groter te maken.

Daarbij wordt slechts zelden gekeken naar de aangeraden doseringen. De opbrengsten zijn lineair afhankelijk van de aangewende hoeveelheid gif. Die goede oogsten blijken nu tegen een hoge prijs te komen, zo blijkt uit de reportage van het tijdschrift National Geographic van journalist Klaas van Dijken en fotografe Adriane Ohanesian. Het aantal kankergevallen onder verbouwers van basmatirijst is veel hoger dan in de rest van het land.

Gezondheidsproblemen

De aanwijzingen dat dit kon gebeuren waren er overigens van begin af aan. Hoewel de meeste boeren de veiligheidsvoorschriften in de wind sloegen – ze konden ze meestal toch niet lezen – zijn er al snel aanwijzingen dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen schadelijk is. De boeren in Punjab dragen geen beschermende kledij of mondkapje wanneer ze de producten gebruiken. Niet lang na de aanwending van bestrijdingsmiddelen beginnen boeren met gezondheidsklachten te kampen. Ze krijgen klachten als huiduitslag, zere knieën, flauwtes of jeukende ogen en ademhalingsproblemen. Dat wordt volgens de reportage van National Geographic echter voor lief genomen, omdat de boeren zo niet alleen in staat waren hongersnoden af te wenden, maar zelfs zoveel basmati hadden dat ze deze konden exporteren.

Luguber

Inmiddels heeft basmati zich ontwikkeld tot de champagne onder de graansoorten. Daar hebben de boeren evenwel weinig aan. Die krijgen weinig voor hun oogst en ondanks pesticiden worden ze geplaagd door misoogsten en hoge schulden. Het dorpje Khanauri in het Sangrur-district van Punjab is daardoor een macabere attractie geworden. Bewoners uit de wijde omtrek trekken naar hier om een blik te kunnen werpen in het Bhakrakanaal, in de hoop daar dode lichamen te zien die worden tegengehouden door sluisdeuren.

Vanwege de hoge schulden van de vele landbouwers plegen velen zelfmoord. Tussen 2000 en 2011 beroven 7.000 boeren, geplaagd door schulden en misoogsten, zichzelf van het leven. Tussen 2011 en 2015 zouden dat er nog eens 3.000 tot 4.000 geweest zijn. Nabestaanden hopen de lichamen van hun dierbaren bij de sluis van Khanauri te vinden, de eerste plek na 160 km waar de snelle stroming van het kanaal wordt afgeremd.

Schade

Door deze mistroostige omstandigheden zit er voor de boeren van Punjab niets anders op dan verder pesticiden te gebruiken. Zelf met beschermende kleding is het een kwestie van tijd voordat de lokale bevolking ziek wordt. National Geographic laat zien dat door de aanwending van bestrijdingsmiddelen een verontreiniging is opgetreden van het water dat de boeren in Punjab drinken en waar ze zich ook mee wassen. Doordat de effecten van continue blootstelling aan bestrijdingsmiddelen in grondwater veelal pas duidelijk worden in de loop van tientallen jaren, is het zeer wel mogelijk dat de ware uitwas van de schade die de pesticiden aanrichten aan de levens van Punjabs boeren, nu pas langzaam zichtbaar wordt.

Hoewel het grondwater in Punjab ernstig is vervuild en boeren veel bemestings- en bestrijdingsmiddelen gebruiken is de basmatirijstkorrel zelf immuun voor vervuiling door de giftige stoffen. Ondanks veelvuldig testen is tot nu toe geen te hoge hoeveelheid bemestings- en bestrijdingsmiddel aangetroffen. Daarmee is de populariteit van basmati meteen verklaard. Waar in veel andere rijstsoorten verontreiniging door kwik, pesticiden en zware metalen die in het grondwater zitten zijn aangetroffen, blijkt basmati hier geen last van te hebben.