Nog altijd heeft gouden rijst de wereldhonger niet gestild

De opbrengst van twintig jaar genetische manipulatie

De ontwikkeling van gouden rijst, een rijstsoort waaraan door genetische manipulatie vitamine A is toegevoegd, is volgens voorstanders van genetische manipulatie dé manier om honger de wereld uit te helpen. Milieuorganisaties en politici vinden het product echter niet pluis en luiden de noodklok over genetisch gemanipuleerde organismen (ggo’s).

Gouden rijst is een goudkleurige rijst die dankzij ggo-technologie vitamine A bevat en zo een wapen kan zijn in de strijd tegen honger en ondervoeding. Deze kunstmatig verrijkte rijst ontstond eind jaren ’90 toen de wetenschappers Peter Beyer en Ingo Potrykus erin slaagden een narcissengen in te brengen in de genetische code van een rijstplant. Deze rijstplant begon vervolgens de provitamine betacaroteen aan te maken, welke na consumptie van de rijst door het lichaam wordt omgezet in vitamine A. Daarmee zou gouden rijst levens kunnen redden in hongergebieden als Bangladesh en de Filipijnen. In plaats van een grote doorbraak volgde echter een grote flop.

Consumentenwantrouwen zou het succes van gouden rijst in de weg staan. De potentiële koper vertrouwde de korrel waar genetisch mee geknoeid was op voorhand niet en ook de Europese Unie vond het niet helemaal pluis en legde de kweek ervan aan banden. Verschillende landen in Europa zouden de productie en verkoop van genetisch gemanipuleerd voedsel zelfs geheel verbieden.

Greenpeace stelde dat de toegevoegde waarde van gouden rijst marginaal is.

Ook gouden rijst kwam onder vuur te liggen en moest het hard ontgelden in een kruistocht die Greenpeace startte tegen de ggo-rijst. In 2010 kwam de milieuorganisatie met het rapport Golden Rice’s Lack of Lustre. Daarin stelde Greenpeace dat de toegevoegde waarde van gouden rijst marginaal is. Bovendien vreesde Greenpeace dat een succesvolle gouden rijst de genetische rijstdiversiteit in landen als Bangladesh in gevaar zou brengen, omdat boeren massaal over zouden stappen op de productie van deze ene soort. En dus vond de milieuorganisatie dat geld dat in experimenten met genetische modificatie wordt gestoken beter aangewend kan worden voor duurzame landbouwverbeteringen; volgens Greenpeace het structurele antwoord op ondervoeding. Voor de korte termijn moesten volkstuinen en vitaminesupplementen soelaas bieden en vitaminetekorten helpen oplossen.

Gouden rijst staat daardoor al jaren in een kwaad daglicht. Ondanks experimenten in verschillende Aziatische landen wordt hij -twintig jaar na de eerste gouden rijst – nog steeds nergens serieus verbouwd. Wel zijn er in diverse landen proefvelden, maar die vallen met regelmaat ten prooi aan vernielzuchtige activisten. Daarmee is het onwaarschijnlijk dat gouden rijst zich in de nabije toekomst weet door te zetten als een geaccepteerd genetisch verbeterd gewas dat landbouwproblemen in tijden van klimaatverandering weet te verhelpen en honger en ondervoeding kan bestrijden.