Door hongersnood geteisterd Afrika moet snel veranderen om levens te redden

Honderdduizenden kinderen in gevaar door mislukte oogsten

Het oostelijke deel van Afrika heeft het zwaar te verduren onder de ergste droogte in decennia. Mislukte oogsten drijven de prijzen van graan ook nog de hoogte in. We moeten volgens Unicef, het Kinderfonds van de Verenigde Naties, snel zijn. Anders zijn er geen levens meer om te redden.

Unicef kwam met het schrikbarende nieuws dat de levens van 1,4 miljoen kinderen in met name Oost-Afrika onder acute bedreiging van droogte, honger en geweld staan. De regering van Zuid-Soedan heeft de hongersnood in twee deelstaten in het land uitgeroepen. Volgens de regering en de VN hebben ongeveer 300.000 kinderen in het gebied een groot gebrek aan voedsel. Ook in Ethiopië en Somalië zijn de effecten merkbaar.

El Niño

De droogte wordt versterkt door El Niño, een natuurverschijnsel waarbij het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Grote Oceaan sterk opwarmt. In sommige landen regent het door het weerfenomeen nauwelijks, terwijl andere landen juist te maken krijgen met overstromingen. Een krachtige El Niño kan meer dan een jaar aanhouden. In Nederland leidt die meestal tot niet meer dan een natte lente, maar het Voedsel- en Landbouwagentschap van de Verenigde Naties (FAO) waarschuwt dat mensen in Oost-Afrika het zwaar krijgen.

Ethiopië

Volgens het Food Price Monitoring and Analysis Bulletin (FPMA) worden producten zoals maïs op lokale markten verhandeld tegen recordprijzen. Die hoge prijzen betekenen dat de gewone bevolking zich amper nog voedsel kan veroorloven, terwijl in een land als Ethiopië 80 procent van de mensen is aangewezen op de landbouw en veehouderij om te overleven.

Tegelijkertijd mislukt in sommige delen van het door El Niño getroffen land tot 90 procent van de oogst en zijn de Ethiopische boeren massaal aangewezen op nationale en internationale steunprogramma’s; 435.000 kinderen zijn zwaar ondervoed en 1,7 miljoen kinderen, zwangere en zogende vrouwen zijn matig ondervoed.

Mislukte oogsten

Ook elders in Afrika zit het tegen. Volgens de FAO levert de laatste maïsoogst in Somalië driekwart minder op dan normaal. In delen van Tanzania zijn de maisprijzen sinds 2016 verdubbeld, terwijl ze in Zuid-Soedan zijn verviervoudigd. Vooral in de landelijke gebieden is het erg. Kleinvee is in sommige streken in waarde gehalveerd, omdat de dieren sterk vermagerd zijn door een tekort aan water en voeding. Daardoor geeft het vee ook minder melk, wat de prijs van zuivel weer opdrijft. Door gebrek aan aanbod van voedsel exploderen overal de prijzen, maar niemand kan het zich eigenlijk nog veroorloven. Het is een ongekende vicieuze cirkel.

Oorlog is daarnaast een belangrijke reden dat veel kinderen in Nigeria, Somalië, Zuid-Soedan en – weliswaar niet in Afrika, maar toch – Jemen door honger zullen sterven, zo stelt Unicef. Bijna een half miljoen kinderen in Jemen, dat al twee jaar zucht onder een burgeroorlog, vechten tegen zware ondervoeding.

In Nigeria zijn dat er nog eens bijna een half miljoen, vooral in het door Boko Haram gedomineerde deel. In Somalië heeft de droogte nu al 185.000 kinderen aan de rand van de ondervoeding gebracht, maar volgens voorspellingen van de FAO zijn dat er over enkele maanden al 270.000 zijn, aldus het VN-agentschap. De regering van Zuid-Soedan, dat te kampen heeft met de gevolgen van een langdurige burgeroorlog en een forse economische crisis die het land verwoest hebben, riep onlangs in twee provincies de hongersnood uit. Iets minder dan 300.000 kinderen lijden hier aan hongersnood of ondervoeding.

Schrijnende situatie

Of het naderende onheil daar nog afgewend kan worden is bovendien maar zeer de vraag. Het geweld in het jonge Zuid-Soedan laait de afgelopen maanden weer op. Er zijn zelfs weer etnische zuiveringen, nu aanhangers van de president de wapens weer oppakken tegen diens plaatsvervanger. De aanwezigheid van 12.000 in het land gelegerde VN-militairen lijkt geen enkele impact te hebben.

Hulpverleners worden aangevallen en konvooien met hulpgoederen worden tegengehouden bij controleposten van de regering. Intussen zijn naar schatting 1,1 miljoen inwoners naar het buitenland gevlucht, terwijl zo’n 1,8 miljoen Zuid-Soedanezen in eigen land op de vlucht zijn.

Overal in de Hoorn van Afrika tekent zich een catastrofe af. Om die situatie het hoofd te kunnen bieden is er geld nodig. Volgens FAO is er door misoogsten als gevolg van de extreme droogte drie keer zoveel geld nodig om een menselijke tragedie af te wenden dan in 2015 werd gedacht. Volgens Anthony Lake, de directeur van Unicef, is het wel zaak nu te handelen: “We kunnen nog vele levens redden, maar we moeten snel zijn.”