En de winnaar is: de kiezer

Vooralsnog wijst alles op een centrum-rechts kabinet

Met deze uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen is de kiezer de grote winnaar. Er liggen mogelijkheden op tafel, die de keuze van de in groten getale opgekomen stemmers, zal rechtvaardigen. 

Eergisteren schreef ik een vooruitblik op de Tweede Kamerverkiezingen. Centrum-rechts of centrum-links, dat leken me de opties bij een kabinetsformatie. Nu de uitslag bekend is en we terugkijken op een forse opkomst kunnen we, denk ik, centrum-links wel wegstrepen.

Jesse Klaver heeft voor links de sleutel in handen maar hij moet het niet willen. In een centrum-linkse coalitie zou hij nog altijd niet de grootste partij zijn en van de PvdA heeft hij – als het goed is – geleerd  dat hij alleen maar verder kan groeien als hij geen regeringsverantwoordelijkheid neemt als minderheidspartner. Iets met de VVD? Lijkt me hoogst onwaarschijnlijk, dan lonken die vier zetels weer over vier jaar. Klaver moet de komende vier jaar maar bewijzen dat hij kan omgaan met 16 zetels, wie weet worden het er de volgende keer nog meer.

Gedoogconstructie

Voor Rutte wordt het een leuke tijd. CDA, D66 en wat klein christelijk helpen hem makkelijk aan een meerderheid, programmatisch liggen ze niet heel ver uit elkaar. Daar zie ik eigenlijk alleen de levensbeëindigings-voorstellen van Pia Dijkstra als een showstopper voor de ChristenUnie en SGP. Met een gedoogconstructie is daar wellicht omheen te werken. Dat maakt dat, veel minder dan ik zou hebben verwacht en misschien wel helemaal niet, dat de kiezer de verliezer zal zijn in een regeerakkoord.

De opkomst van 77,7 procent gaat gerespecteerd worden. Wie op een van de partijen in zo’n centrum-rechtse coalitie heeft gestemd, hoeft zich niet erg bedrogen te voelen. Idem voor de stemmers op de partijen die straks in de oppositie zitten. Hun partij zal geen tenenkrommende concessies hebben gedaan zoals die waarop de PvdA nu is afgerekend.

Wat valt op aan gisteren?

De VVD is met dank aan Erdogan toch nog groter dan verwacht;

De PVV is de grote tegenvaller;

maar ook 50Plus en SP;

maar zelfs GroenLinks viel me uiteindelijk tegen.

Natuurlijk is een verviervoudiging van het aantal zetels een historisch resultaat maar veel mensen, en zeker ook Jesse Klaver met z’n premier-wens, hadden nog meer verwacht.

PvdA

Tja. En dan komen we bij de PvdA. Jezelf opnieuw uitvinden zoals zowel Spekman als Asscher nog dapper suggereerden? Dan toch in elk geval zonder die twee. Voor sterven in schoonheid is het eigenlijk al te laat. Twee jaar geleden was een fusie met SP en GroenLinks misschien nog een optie geweest, dan nu met Klaver als lijsttrekker. Ook dat momentum is er niet meer. De SP en GroenLinks hebben niets meer te winnen bij de PvdA.

‘We komen altijd terug,’ kon je gisteren met kleine stemmetjes horen. Je weet het nooit, maar op dit moment staan Spekman en Asscher flink in de weg.