De Venezolaanse olie drijft het land naar de afgrond

Venezuela lijkt steeds verder richting een burgeroorlog af te glijden. De drijvende krachten daartoe lijken evenwel ook uit het buitenland afkomstig.

Venezuela
Een Venezolaan aan de pomp. Beeld: ANP/AFP Foto/Juan Barreto

Bij protesten rondom de verkiezingen in Venezuela afgelopen zondag zijn vijftien mensen omgekomen. In totaal zijn tijdens protesten tegen president Nicolas Maduro al meer dan 120 mensen gestorven.De instabiliteit in Venezuela is het gevolg van een economische, politieke en humanitaire crisis, die veroorzaakt wordt door olie.

De genationaliseerde olie-industrie is de pijler van ‘s lands economie en het zwarte goud is goed voor 95 procent van alle inkomsten uit export. Maar ook in politiek opzicht is olie van groot belang voor Venezuela.

Het geld dat staatsoliebedrijf PDVSA ermee verdient vloeit rechtstreeks naar allerlei sociale programma’s van de socialistische regering van Venezuela. Daarnaast worden de inkomsten aangewend om de prijs van benzine voor de eigen bevolking onrealistisch laag te houden en wordt de import van buitenlandse goederen ermee bekostigd.

Met het dalen van de olieprijs namen de Venezolaanse inkomsten zienderogen af en doordat het hele economische en sociale beleid van het land op de olie-industrie leunt, kwam het land al snel in een neerwaartse spiraal. Niet alleen begon de Venezolaanse industrie door mismanagement in te storten, de afhankelijkheid van import nam ook toe.

In een tijd waarin de olie-opbrengsten terugliepen was de invoer uit het buitenland nauwelijks nog te betalen, waarmee de aanvang van een humanitaire en politieke crisis al snel een feit was. Inmiddels is voedsel schaars en onbetaalbaar en dreigt voor veel Venezolanen hongersnood.

President Maduro schreef als antwoord op de protesten en de oliecrisis verkiezingen uit om een nieuwe grondwetgevende vergadering te vormen om de crisis zo beter het hoofd te kunnen bieden. Oppositieleden vrezen evenwel dat de opvolger van Hugo Chavez het parlement de macht wil ontnemen om zo een dictatuur in het land te vestigen. Zij worden in deze gedachte bijgestaan door de Amerikaanse ambassadrice bij de Verenigde Naties, Nikki Haley, die ook denkt dat Venezuela hard op weg is een dictatuur te worden.

De VS hebben inmiddels te kennen gegeven de resultaten van de verkiezingen niet te erkennen. De Verenigde Staten veroordelen ook het geweld tegen demonstranten en hebben als sanctie alle activa die president Maduro in de VS heeft bevroren. Ook worden economische sancties overwogen, die vooral gericht zijn tegen de olie-industrie van Venezuela.

Venezuela
Beeld: ANP/EPA/Miguel Gutierrez

Dubieuze Amerikaanse inmenging

Toch is de Amerikaanse inmenging in de Venezolaanse aangelegenheid ietwat dubieus. Feit is namelijk dat de VS al geruime tijd de oppositie van het Zuid-Amerikaanse land ondersteunen. Die oppositie treedt bij haar protesten al enige tijd bijzonder hardhandig op. Demonstraties ontaarden niet zelden in chaos en anarchie, waarbij alles wat los en vast zit door de lucht vliegt, terwijl hoofdstad Caracas in vlammen staat.

Echter, we kennen ook de beelden van journalisten en andere demonstranten die ruw gearresteerd of aangevallen worden. De oplopende spanningen brengen het land steeds dichter bij een burgeroorlog.

Verschillende Spaanstalige media berichten dat praktijken van de Venezolaanse oppositie zo ver gaan dat tegenstanders worden aangevallen en gelyncht. Ziekenhuizen zouden in brand worden gestoken, crèches, publieke gebouwen en voedselopslagdepots worden geplunderd en militaire posten worden aangevallen. De oppositie zou zich wapens verschaffen om als paramilitaire eenheid op te kunnen treden.

Venezuela
Beeld: ANP/AFP Foto/Federico Parra

Pressiemiddelen

Insiders wijzen er op dat de regering in Caracas het democratische recht heeft om te handelen zoals ze doet en dat tegenstanders op vreedzame wijze dienen te protesteren. Bovendien wijzen ze er ook op dat het geruime tijd helemaal niet zo slecht ging met Venezuela. Met name voor de grote arme meerderheid van de bevolking is de afgelopen twee decennia grote vooruitgang bereikt.

Dat aan de toenemende welvaart een einde is gekomen is tragisch, te meer daar de internationale gemeenschap pressiemiddelen tegen de socialistische Maduro inzet die meer kwaad dan goed kunnen doen.

Mochten de VS besluiten sancties op te leggen aan de olie-sector, dan zal de financiële situatie in het Zuid-Amerikaanse land snel verder verslechteren, met alle gevolgen van dien. Daarbij moet bedacht worden dat Venezuela nu eenmaal over een grote oliereserve beschikt en dat die het land tot speelbal van grote mogendheden maakt.

Lokale media hebben het al over het planmatig opzetten van de armen tegen het Chavisme, de sociale basis van het land waar juist diezelfde armen het meest van hebben geprofiteerd. Ook wordt er gerept van het veroorzaken van tweedracht binnen de strijdkrachten en een mogelijke militaire coup tegen Maduro, waarmee de waarschijnlijkheid van een burgeroorlog steeds reëler wordt. Wie er daarna als winnaar uit de strijd komt — en tegen welke prijs — zal ongetwijfeld ook bepaald worden door de mate van inmenging van buitenlandse mogendheden.

Vooralsnog ziet de toekomst er in ieder geval slecht uit. De oppositie lijkt af te willen stevenen op een escalatie van het conflict en president Maduro lijkt er niet over te denken de macht over te willen dragen. Het kan niet anders of we gaan de komende maand een groteske sociale explosie zien.