De Polen moeten zich ‘vermenigvuldigen als konijnen’

Hoe overheden burgers op ongemakkelijke wijze aansporen tot het krijgen van (meer) kinderen

Het heeft iets totalitairs, iets fascistisch: een overheid die zich door middel van campagnevoering met het voortplantingsgedrag van haar burgers gaat bemoeien. Maar de reden voor dergelijke acties wordt dikwijls geboren uit noodzaak. Terwijl in bepaalde delen van de wereld de bevolkingsgroei nauwelijks te temperen is, loopt de bevolking van andere gebieden alleen maar terug. Met name in Europa en delen van Azië (Japan, Zuid-Korea, Singapore) wordt vergrijzing een steeds groter probleem.

Polen
Andrzej Duda, de huidige Poolse president. Beeld: ANP/AFP Foto/Angela Weiss

Een laatste pareltje in de rij van tenenkrommende maatregelen om het tij te keren komt uit Polen. Het ministerie van Volksgezondheid in het Oost-Europese land vond het een goed idee om het lage geboortecijfer in het land (1.32 kinderen per vrouw, in Europa zit alleen Portugal lager) op te krikken.

En wat is dan een beter voorbeeld dan ons aller favoriete ongedierte, het immer hitsige konijntje?

In een — inmiddels om onbekende redenen offline gehaalde — YouTube-video wordt het knaagdier aangehaald als toonbeeld van een gezonde levensstijl. Immers: konijnen (mits niet in een kooitje gehouden) eten gezond en krijgen genoeg beweging. En ook qua voortplanting kunnen we nog wat van de vrolijke knagers leren. Een vrouwtjeskonijn (ook wel voedster genoemd, weet u dat ook weer) kan per jaar drie tot zeven nesten van gemiddeld zes jongen werpen. Tel uit je bevolkingswinst.

Doe het voor Denemarken

Ook minder conservatieve regeringen doen wel eens een poging om de bevolking aan te sporen om de natuur vooral zijn werk te laten doen. Zo was er in Denemarken een paar jaar geleden de campagne: ‘Do it for Denmark‘, waar op vrolijke toon de serieuze boodschap van het aloude ‘gaat heen en vermenigvuldigt u’ verkondigt werd.

De Denen gooiden het over een andere boeg. “Ga op vakantie (want blijkbaar wordt dan wél de liefde bedreven, red.), maak daar een baby en win drie jaar lang gratis pampers én een kindvriendelijke vakantie,” was daar de boodschap. Of het geholpen heeft is te betwijfelen. De uitvoering van de campagne mag er in ieder geval wezen.

De tekst gaat hieronder verder.

Pepermuntjes, robotbaby’s en ‘seksvrij’ op woensdag

Naast Europa zijn er nog meer gebieden op de wereld die kampen met een lage bevolkingsgroei. In het algemeen geldt de volgende regel. In de meest ontwikkelde landen krijgt men de minste kinderen. Bijna nergens ter wereld is de vergrijzing zo schrijnend als in Japan. Met 1.46 geboren kinderen per vrouw wordt vaak gewezen naar de cultuur die gericht is op de eigen carrière en de hoge werkdruk.

Wat de precieze reden ook is: als het zo doorgaat zijn er over een jaar of duizend geen Japanners meer over. En dit Japanse probleem wordt op een Japanse manier benaderd. Zo werd er een robotbaby ontwikkeld die ervoor moet zorgen dat stelletjes alvast kunnen wennen aan het idee van een (creepy mechanisch giechelende) baby.

Alleen is Japan niet het enige land in het verre oosten dat kampt met dit probleem. Ook in Zuid-Korea en Singapore wordt weinig gerampetampt, en ook daar wordt het probleem geadresseerd. Zo werd er in Zuid-Korea een vrije woensdagavond ingeroepen. Op iedere derde woensdag van de maand mochten de kantoormedewerkers al om half acht ’s avonds (!) de deur uit, voor wat ouderwetse quality time in de echtelijke sponde.

In Singapore gooide de regering het over een andere boeg. Samen met Mentos riep men daar de ‘National Night’ in het leven. Het devies: pak een pepermuntje (van Mentos, the freshmaker) en bedrijf de liefde als nooit tevoren. En toegegeven: maar weinig dingen zijn zo’n afknapper tijdens de daad als een slechte adem.

Bekijk onderstaande video en oordeel zelf. De tekst gaat eronder verder. 

Binnenkort ook in Nederland?

En hoe zit het in ons land? Op basis van het laatste geboortecijfer ligt op 1,71 kinderen per vrouw (2015). Dat is weliswaar minder dan Frankrijk (2,01) en meer dan Duitsland (1.46), maar echt hoog is het natuurlijk niet. Algemeen bekend is dat allochtone niet-westerse vrouwen meer kinderen krijgen autochtone vrouwen, maar ook dit verschil wordt steeds kleiner. De economische crisis van de afgelopen jaren wordt genoemd als reden voor een geboortedaling die van 2009 tot 2013 waarneembaar was.

We zijn inmiddels met 17,1 miljoen Nederlanders. Die groei is voor het overgrote deel niet toe te schrijven aan geboortes, maar vooral aan de toestroom van migranten. Met 413 inwoners per vierkante kilometer staan we momenteel op plaats dertig van meest dichtbevolkte landen ter wereld. Ook bij ons wordt de grote grijze golf de komende jaren steeds zichtbaarder.

Of het echt nodig — of verstandig — is om ons bevolkingscijfer op te krikken valt dan ook te betwisten. Mocht het in de toekomst voor de Nederlandse regering op soortgelijke campagnes als bovenstaande voorbeelden aankomen, dan is te hopen dat er lering getrokken wordt uit deze debacles. Dan kunnen dergelijke plannen meteen de prullenbak in verdwijnen.

Er zijn immers weinig dingen minder opwindend dan een regering die denkt te moeten beslissen over jouw voortplantingsgedrag.