Terugkijken: werken anti-radicaliseringsprogramma’s? Tegenlicht zocht het uit

Birmingham wordt al een paar jaar door de Britse media afgeschilderd als ‘Jihadi Capital’. De overheid probeert met anti-radicaliseringsprogramma’s het tij te keren, zien we in Tegenlicht. Maar — stelt het documentaireprogramma terecht — gaan deze programma’s hun doel niet voorbij?

Eén op de vijf inwoners van Birmingham is moslim, maar door maatschappelijke uitsluiting en stigmatisering zijn jonge moslims uit de stad gevoelig voor jihad-rekruteerders. Om dit te stoppen start de Britse regering met het programma ‘Prevent’. Het programma moet radicaliserende jongeren eerder signaleren, dit door het verzamelen van informatie via allerlei kanalen in de moslimgemeenschap. Onderwijzers, geestelijk leiders en ouders worden ingeschakeld. Dit valt zwaar voor docent Latifa Bouattia. “We worden gewoon bespioneerd,” zegt ze.

De tekst gaat hieronder.

Sinds 2015 zijn leraren immers wettelijk verplicht om verdachte jongeren aan te geven. Met deze maatregel in het achterhoofd is het vlogprogramma van wijlen Eberhard van der Laan kinderspel. Dankzij ‘Prevent’ dreigt de Britse docent een extra radar in het opsporingsapparaat te worden.

Gesloten gemeenschap

Dit lijkt de gemeenschap eerder meer gesloten te maken, ontdekte Tegenlicht-regisseur Nirit Peled ook. Ze moest eerst geruime tijd het vertrouwen winnen van vertegenwoordigers van de moslimgemeenschap. “Ik maakte duidelijk dat ik wilde praten met denkers en opinieleiders binnen die gemeenschap, echt wilde weten hoe zij tegen dingen aankijken,” zegt ze in een voorbeschouwing op de website van Tegenlicht. “Dat podium krijgen ze nooit. Daarin zijn de media niet geïnteresseerd. Ze zeiden: ‘Elke keer als een moslim zichzelf opblaast, krijg ik een telefoontje met de vraag wat ik ervan vind’.”

Ze stipt in haar documentaire en in het interview de problemen van het anti-radicaliseringsprogramma ‘Prevent’ aan. “Een van die jongens van de aanslag in Manchester was door vrienden en familie ‘aangegeven’ bij Prevent,” stelt ze. De jongen glipte door het net – er komen jaarlijks immers duizenden meldingen binnen. Peled: “Maar wie moet al die mensen gaan volgen, wie moet met hen gaan praten?”

De hele uitzending van Tegenlicht is hieronder te bekijken.