Ons onderwijs: tegen de secularisatietrend in

Het aantal middelbare scholieren zal in de komende tien jaar flink afnemen. Dat kan leiden tot kleinere klassen en meer aandacht voor het kind. Maar hoe ziet de toekomst eruit voor de christelijke scholen? Los van de discussie of we helemaal af moeten van religieus onderwijs, is de vraag hoe deze scholen er in de toekomst uit zullen zien. We belden met Dick den Bakker van Verus (Vereniging voor katholiek en christelijk onderwijs).

In de komende vijf jaar zal het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs met 6 procent teruglopen. Over tien jaar zelfs met 10 procent. Dat komt omdat er minder kinderen geboren worden. Vooral vmboscholen zullen last hebben van deze afname, omdat ouders hun kind het liefst op havo of vwo zien.

Den Bakker is niet bang dat de krimp snel zal leiden tot grote problemen in het katholieke of protestant-christelijke onderwijs. “Middelbare scholen zoeken de samenwerking wel op, maar dat heeft niet met de krimp te maken.” Daarnaast is er geen afname in christelijke scholen in het algemeen. “Tegen de seculariseringstrend in zie je dat het aandeel katholieke en protestant christelijke scholen al tientallen jaren stabiel is.”

70 procent ‘kiest’ voor bijzonder onderwijs

Maar het is niet gek dat het aandeel in levensbeschouwelijke scholen al tientallen jaren stabiel is. Tweederde van de scholen valt namelijk onder het zogenaamde bijzonder onderwijs (naast religieus ook montessori en vrije school). Tweederde van de ouders ‘kiest’ voor een katholieke of protestant-christelijke school, maar of dat vanuit een levensbeschouwelijke overtuiging is is niet duidelijk.

Want soms heb je de keuze niet. Woon je in een stad met meerdere middelbare scholen dan is er een keuze. Maar in sommige gevallen is er geen openbare school in de omgeving. Sterker nog, maar 32 procent van het voortgezet onderwijs is openbaar.

Meer dan 70 procent van de leerlingen gaat naar het ‘bijzondere’ onderwijs. In het voortgezet onderwijs is het percentage afgenomen sinds de jaren negentig, maar nog steeds is bijzonder onderwijs in de meerderheid.

Beeld: CBS

Volgens Den Bakker zijn mensen tegenwoordig minder betrokken bij de kerk, maar willen zij wel wat voor een ander betekenen. “Het overgrote deel van de christelijke scholen is niet op gelovigen gericht, maar gericht op alle kinderen als dienst aan de samenleving.”

Fusies in het basisonderwijs

Anders zit het met de krimp in het basisonderwijs. Daar zijn veel fusies gaande tussen openbare en christelijke scholen. Den Bakker gaf een voorbeeld van Veere en Westkapelle, twee dorpen in Zeeland. Beide dorpen hadden een openbare en christelijke basisschool. Door de krimp hebben zij besloten samen te werken.

Nu zit vallen de scholen in Veere en Westkapelle onder een dergelijk bestuur. Den Bakker: “Dat gebeurt vaker in het primaire onderwijs. De krimp heeft daar tot knelpunten geleid waardoor samenwerking belangrijk is. Het zijn vooral christelijke en openbare scholen die met elkaar fuseren.”

Den Bakker verwacht geen daling in christelijke scholen of extra afname ten opzichte van openbare scholen. Of dat komt omdat mensen hun kinderen graag naar christelijke scholen zien gaan of dat het vanuit een praktische overweging gekozen wordt is onduidelijk. Maar fusies zullen in het voortgezet onderwijs niet snel komen en de scholen zullen waarschijnlijk overeind blijven. Kleinere klassen en meer aandacht voor het kind, dat is waar het uiteindelijk om draait. Christelijk of niet.