Derde Weg kwijt

Sywert van Lienden bespreekt de toestand in de polder.

Wouter Bos, ooit benoemd tot de ‘prins van Paars’, is zelfverklaard ‘de Derde Weg voorbij’. In zijn Den Uyl-lezing bevestigde hij dat de PvdA lijdt aan het syndroom van de kritiek op ‘de puinhopen van acht jaar Paars’. Schudde in 1995 Wim Kok in zijn Den Uyl-lezing ‘de ideologische veren van het socialistische gedachtegoed’ af, in 2010 lijkt Bos op het eerste gezicht af te rekenen met het gedachtegoed van Kok.

De Paarse kabinetten van Kok pasten in een tijdsgewricht waarin de sociaaldemocratische familie in Europa uit een jarenlange depressie van oppositie voeren en economische tegenslag kwam, en de zegeningen van de markt omarmde om sociaal beleid te kunnen realiseren.

De aanjager van het ideologische gedachtegoed van de Derde Weg was Anthony Giddens, die stelde dat het verschil tussen socialisten en sociaaldemocraten zit in het wel of niet realistisch omgaan met markten en kapitalisme. Volgens die laatsten bereik je sociale welvaart vooral door economische groei en werkgelegenheid. Met een grotere taart is het immers makkelijker delen.

De PvdA-top omarmde die gedachte al vroeg in de jaren negentig. Bos noemt het ‘de klassieke economenparadox’ van de PvdA: tachtig procent van de toonaangevende economen is PvdA’er, tachtig procent van de PvdA-achterban heeft moeite met hun recepten.

De Britse politicoloog Stephen Padgett schreef over de moderniseringsslag bij de Duitse zusterpartij SPD: “Zolang grote delen van het electoraat de economische modernisering niet in handen durven te geven van de SPD, maar de SPD alleen zien als een waarborg voor het behoud van de sociale vangnetten, zal het erg moeilijk zijn een meerderheid te behalen.” Wijzig ‘SPD’ in ‘PvdA’ en ‘een meerderheid te behalen’ in ‘de grootste partij te worden’ en ziedaar het probleem van Bos.


Wim Kok, de voorman van het Paarse denken, werd drie dagen na Bos’ lezing gehoord door de commissie-De Wit. Daar verklaarde hij dat hij als ‘dienaar van de vennootschap’ verhogingen van bonussen in de ING-top gezien de concurrentiepositie logisch had gevonden. Bos is juist voor het aanpakken van bonussen. Maar als dit het enige verschil is tussen Bos en Kok, dan heeft Bos nog lang niet de afslag op de Derde Weg gevonden.

Meer leuke content? Like ons op Facebook

import g b j jr